Arme landen slachtoffer van kredietschaarste

Door de kredietcrisis kost het arme landen steeds meer moeite om aan geld te komen.

Deze kredietschaarste is extra wrang omdat ontwikkelingslanden geen schuld hebben aan de kredietcrisis. Bovendien kenden arme landen de afgelopen jaren juist flinke economische groei, zelfs in sub-Sahara-Afrika. De afgelopen decennia heeft financiële mondialisering de arme landen veel kapitaal gebracht. Maar nu het tij keert, betalen ze een hoge prijs.

Vooral het ‘financieel nationalisme’ van rijke landen hindert arme landen. Westerse banken staan onder grote druk om meer geld uit te lenen aan bedrijven en consumenten in hun eigen land. Hierdoor is er minder geld voor dochterbanken in arme en opkomende landen of trekken de hoofdkantoren zelfs geld terug uit die landen.

Banken die overheidssteun ontvangen, krijgen vaak de opdracht hun kapitaal zo veel mogelijk binnenslands te houden. Minister van Financiën Wouter Bos, de Britse premier Gordon Brown en de Amerikaanse president Barack Obama hebben bijvoorbeeld dergelijke afspraken gemaakt met door hen geredde banken. Het Institute for International Finance (IIF), een belangenorganisatie van 380 banken en financiële instellingen, luidt de noodklok over dit ‘eigen-land-eerst’-beleid.

De geldstromen naar opkomende markten zullen volgens het Institute for International Finance dit jaar terugvallen naar 165 miljard dollar, een vermindering van 301 miljard dollar ten opzichte van vorig jaar. Westerse banken zijn verantwoordelijk voor het grootste deel van de terugval: vorig jaar leenden ze 61 miljard dollar naar arme landen, nu trekken ze maar liefst 167 miljard terug.

Zelfs de verstrekking van microkredieten heeft te lijden onder de crisis. De kleine leningen voor arme ondernemers zijn het grote succesverhaal van de ontwikkelingseconomen. Maar er is steeds minder geld voor microkredieten. Vrijdag lanceerde de Wereldbank met de Duitse regering een fonds dat 500 miljoen dollar naar de kleine leningen voor arme ondernemers moet sluizen. ‘Er zijn enkele zeer levensvatbare projecten waarvoor de financiering eenvoudigweg is opgedroogd’, sprak Wereldbankpresident Robert Zoellick.

Wereldwijd profiteren circa honderd miljoen mensen van een microkrediet. Er is ongeveer 250 tot 300 miljard dollar nodig om in de groeiende vraag te voorzien. Tot voor kort groeide de markt met 30 tot 40 procent, zegt microfinancieringsfonds Grassroots Capital.

Ook het Internationaal Monetair Fonds, dat arme en opkomende landen financieel te hulp schiet, heeft te weinig in kas nu het door de crisis recordbedragen uitleent.