‘Wie verstand heeft van geld, is vaak veel rijker’

Veel consumenten ontbreekt het aan basiskennis over sparen, inflatie en aandelen. Econoom Maarten van Rooij (38), onderzoeker bij De Nederlandsche Bank, promoveert vandaag aan de Universiteit Utrecht op een onderzoek daarnaar.

Wat wilde u precies onderzoeken?

‘Dat de gemiddelde Nederlander financieel analfabeet is, was al bekend. Vaak is de reactie dat het niet zoveel uitmaakt of iemand verstand heeft van financiële zaken. Ik wilde uitzoeken of het wel iets uitmaakt.’

En, maakt het iets uit?

‘Jazeker. Huishoudens met meer kennis van financiële zaken hebben een groter vermogen dan huishoudens met geringe kennis van geldzaken. Dit verschil is gecorrigeerd voor inkomen en leeftijd, want hoge inkomens en ouderen hebben sowieso meestal meer vermogen dan lage inkomens en jongeren. Het verschil is gemiddeld 80 duizend euro. Bij het vermogen zit behalve het spaargeld en de beleggingen ook de eventuele overwaarde van de woning.’

Hoe komt het dat de financiële kenners meer vermogen hebben?

‘Ze gaan bewuster om met hun financiën dan degenen die weinig begrijpen van financiële zaken. Ze beleggen vaker in aandelen. Ook hebben ze een langere planningshorizon. Ze zijn bijvoorbeeld bewust met hun pensioen bezig. Hierdoor hebben ze hun uitgaven meer onder controle. Ze zijn minder geneigd geld uit te geven aan impulsaankopen.’

Hoe is onderzocht wat het kennisniveau is?

‘We hebben vijftienhonderd huishoudens vijf simpele en elf moeilijkere meerkeuzevragen voorgelegd. De eenvoudige vragen gingen over sparen en inflatie. Slechts 40 procent had alle vijf vragen goed. De andere vragen gingen over aandelen en obligaties. Slechts 5 procent had alle vragen goed.’

Hoe kan de kennis van consumenten worden bijgespijkerd?

‘Jongeren kunnen op school meer les krijgen over financiële zaken. Het is lastiger de groep te bereiken die niet meer naar school gaat. Dit onderwerp staat internationaal hoog op de agenda. Het is mogelijk aan de andere kant te beginnen door producten eenvoudiger te maken. In Nederland zijn hypotheken bijvoorbeeld extra ingewikkeld door de fiscale aftrekbaarheid van de rente. Hierdoor letten consumenten minder op andere aspecten. De adviesbranche kan ook transparanter. Gratis advies is niet gratis. Dat wordt beter nu adviseurs moeten bekendmaken hoeveel provisie ze krijgen van de verzekeraar als ze een product verkopen.’