Verhuisboete omlaag, woningmarkt gered?

Zal de tijdelijke verlaging van de 'verhuisboete' leiden tot opleving van de woningmarkt? En zakt die volgend jaar weer in? Vijf vragen (en antwoorden) over de overdrachtsbelasting.

Wat is er mis met de overdrachtsbelasting?
De 6 procent overdrachtsbelasting is huiseigenaren en economen al jarenlang een doorn in het oog. Zij noemen het een 'verhuisboete', die de doorstroming op de woningmarkt belemmert. Wie verhuist, moet duizenden euro's betalen.

In alle geruchten die er de afgelopen weken de ronde deden, ging het erom starters te stimuleren. Doet deze regeling dat?
Door steeds strengere kredietregels is het voor starters lastig een hypotheek te krijgen. Dankzij de verlaging kunnen zij een paar duizend euro extra aan een huis uitgeven. Belangrijker is volgens de Amsterdamse hoogleraar woningmarkt Johan Conijn het vertrouwen dat het starters kan geven. 'Omdat de huizenprijzen dalen, zijn starters bang later met een restschuld achter te blijven. Nu zij veel minder 'kosten koper' kwijt zijn, is dat risico kleiner geworden. Dat is een rustig idee.'

De overheid loopt straks overigens de meeste inkomsten mis door de doorstromers. Dat zijn er meer en ze  kopen duurdere huizen. Maar de belasting alleen afschaffen voor starters, zoals in Den Haag de afgelopen weken werd geopperd, bleek onmogelijk. 'Te ingewikkeld', zei Mark Rutte. 'Wat doe je bijvoorbeeld met mensen die gescheiden zijn en met een nieuwe partner een huis kopen?'

Een andere, goedkopere, optie om de eerste 100.000 euro vrij te stellen, werd afgeschoten omdat het kabinet vindt dat dat rijken relatief benadeelt.

Minister Donner zei vrijdag dat hij verwacht dat de maatregel een echte 'boost' geeft omdat hij slechts een jaar van kracht is. 'Wie overweegt te kopen, wordt gestimuleerd dat binnen 12 maanden te doen.'

Zakt de woningmarkt volgend jaar dan niet weer net zo hard in?
Dat is wel de verwachting. Conijn kan zich dan ook niet voorstellen dat de maatregel echt tijdelijk is. 'Politici kunnen nu natuurlijk niet zeggen dat dit permanent is, maar het zou dramatisch zijn als ze de belasting volgens jaar weer verhogen. Politiek is dat amper te verkopen.'

Wat betekent dat op langere termijn voor de woningmarkt?
Daarover maakt de Tilburgse hoogleraar economie Lans Bovenberg zich grote zorgen. 'Hét probleem van de woningmarkt is de enorme overheidssubsidiëring. Daar komt nu nog eens 1,2 miljard bij. De overdrachtsbelasting was altijd het wisselgeld waarmee de regering bij een integrale hervorming van de woningmarkt politiek gevoelige maatregelen als het geleidelijk afschaffen van de hypotheekrenteaftrek kon terugbetalen. Nu is dat wisselgeld op.'

Maar Johan Conijn heeft goede hoop dat de verlaging volgend jaar binnen het budget van de woningmarkt gefinancierd kan worden. 'Zo zou er een bezitsbelasting kunnen komen. Dat is iets dat je niet onder grote tijdsdruk invoert, maar het kabinet heeft er nu een jaar de tijd voor.' Conijn is vooral blij dat het gerucht nu een feit is geworden. 'Als dat tot Prinsjesdag in de lucht was blijven hangen, was de markt tot die tijd totaal vastgelopen.'

Waarom gaat de regeling met twee weken terugwerkende kracht in?
In antwoord op de geruchtenstroom over de verhuisboete heeft het kabinet steeds gezegd dat iedereen gewoon huizen moest blijven kopen. Het kabinet wilde de mensen die dat serieus namen niet opzadelen met een domper van duizenden euro's.

Door een verspreking van Rutte duurt de regeling overigens twee weken langer. Hij zei tijdens de persconferentie dat de belasting op 1 juli 2012 weer naar het oude niveau verhoogd zal worden. Eigenlijk had hij 15 juni moeten zeggen. Donner hakte daarop direct de knoop door: 'Wat de minister-president heeft gezegd, telt'.