Na dreigend tekort is er nu een teveel aan vis

Gebrek aan vis leek tot voor kort het probleem maar daar is nu een ander probleem voor in de plaats gekomen: een teveel aan vis. De Nederlandse vissers vangen weer behoorlijke hoeveelheden. Bovendien wordt uit alle hoeken van de wereld vis ingevlogen en -gevaren. Gevolg: de prijzen dalen en de inkomsten van de vissers ook.

Volgens het Landbouw Economisch Instituut dat donderdag zijn jaaroverzicht van de visserij publiceerde, daalde de omzet van de zeevisserij vorig jaar van 407 miljoen naar 327 miljoen euro, en die van de kustvisserij (ondermeer mosselen en oesters) van 70 naar 69 miljoen. In totaal een daling van 18 procent. Op de visafslagen (waar ook schepen met buitenlandse vlag hun vangst afleveren) steeg de hoeveelheid vis maar de prijs daalde sterk. Per saldo daalde ook daar de omzet, met 9 procent.

Volop vis
Volgens onderzoeker Kees Taal lijkt het er op dat er volop vis in de Noordzee en omstreken zit. Met zekerheid is dat niet vast te stellen. Omdat vissers gebonden zijn aan vangstquota, brengen ze lang niet alles aan land wat ze in hun netten vinden. 'Maar wat ik van de vissers hoor is dat ze veel meer vis vinden. Ik hoor nu van schepen die dit jaar in negen maanden al meer dan duizend ton hebben gevangen. Zulke vangsten heb ik niet eerder gezien.'
 
De vangsten zijn nu terug op niveaus van jaren geleden, maar er is een groot verschil: nu wordt er gevist met veel minder schepen en veel minder mensen. 'Er is een grote efficiencyslag gemaakt', zegt Taal.
 
Dat de prijzen zo onder druk staan, heeft volgens hem niet alleen te maken met de grote vangsten. Veel belangrijker is dat de concurrentie enorm is gegroeid. Vis komt nu uit alle hoeken van de wereld. Kweekvis als tilapia en panga wordt in grote hoeveelheden, gefileerd en wel, ingevoerd vanuit Vietnam, en ligt nu bij de visboer goedkoop te wezen naast de kabeljauw. Schol, voor de Nederlandse vissers altijd een belangrijke vis, wordt heftig beconcurreerd door vissoorten als rock sole en yellow fin sole uit Japan en omgeving. Albert Heijn verkoopt het veel. Taal: 'De markt voor schol is hier afgeknepen door de quota en is nu deels overgenomen door andere vissoorten.'
Taal verwacht niet dat die situatie nog wordt teruggedraaid. 'Vissers die afhankelijk zijn van schol, zullen het heel moeilijk krijgen, want met deze prijs kun je niet meer rendabel vangen. En mogelijkheden om de kosten te verlagen zijn er bijna niet.'
 
Alleen de prijs van tong blijft behoorlijk overeind. Voor tong is geen goedkope concurrent gevonden. De vis is duur, en dat blijft zo omdat hij schaars is.
 
Volgens het LEI zijn nieuwe milieuvriendelijker vismethoden met succes geïntroduceerd. Het gaat vooral om het uitbannen van de aloude boomkor, een vismethode waarbij de platsvis bijkans van de bodem wordt opgeveegd. Dat vergt enorm veel energie. Met nieuwe methoden, zoals sumwing en de elektropuls, worden de vissen op subtielere wijze het net in geholpen. De energiebesparing kan oplopen tot meer dan de helft.