In 2013 verbod op provisie hypotheken

AMSTERDAM - Provisies op levensverzekeringen en hypotheken moeten in 2013 zijn uitgebannen. Dit stelt minister De Jager van Financiën. Verzekeraars, adviseurs en consumentenorganisaties juichen het besluit toe.

Het afschaffen van provisies, die de verzekeringsbranche een slechte naam hebben bezorgd, moet leiden tot een cultuuromslag, schreef De Jager dinsdag in een brief aan de Tweede Kamer. Veel verzekeringstussenpersonen zijn overigens al deels overgestapt op het direct laten betalen van de klant voor advies.

Jarenlange strijd
Met de afschaffing van de provisie op complexe financiële producten komt een eind aan een jarenlange strijd van consumentenorganisaties tegen dit beloningssysteem. Bij het provisiesysteem sluist de verzekeraar een deel van de premie naar de adviseur als beloning voor zijn werkzaamheden. De klant krijgt hierdoor onterecht de indruk dat het advies gratis is, terwijl de kosten van het advies verborgen zitten in de prijs van de verzekering.
 
Dit systeem leidde tot uitwassen. Sommige adviseurs lieten zich meer leiden door hoogte van de provisie dan door het klantbelang. Dit speelde onder meer bij de enthousiaste verkoop van miljoenen dure beleggingsverzekeringen, die later woekerpolissen gingen heten.


Onvoldoende zoden aan de dijk
Volgens De Jager is het provisieverbod nodig omdat andere maatregelen, zoals openheid over de provisie en de afschaffing van omzetbonussen, onvoldoende zoden aan de dijk zetten. Uit een evaluatie van onderzoeksbureau SEO van deze maatregelen blijkt dat het nog niet vanzelfsprekend is dat het belang van de klant voorop staat. Adviseurs houden zich precies aan de regels, maar hebben hun gedrag nauwelijks veranderd, concludeert SEO.
 
'Een zware maatregel', zegt Bob Veldhuis, voorzitter van Adfiz, waarbij de helft van de advieskantoren is aangesloten. 'We zijn tevreden omdat De Jager oog heeft voor de randvoorwaarden. Zo wil hij oneerlijke concurrentie voorkomen met banken die alleen eigen producten verkopen.' Hoe dat in de praktijk wordt uitgevoerd, is overigens nog niet duidelijk.
 
Combinatie uurtarief en abonnement
Veldhuis schat dat tussenpersonen nu jaarlijks 400 tot 500 miljoen euro aan provisie ontvangen. Hij verwacht dat in de toekomst adviseurs een combinatie van een uurtarief en een abonnement zullen invoeren.
 
De advieskosten voor een gemiddelde hypotheek lopen in de duizenden euro's. Een adviseur is al gauw twintig uur bezig met een hypotheek en kost minstens 125 euro per uur. De kosten van het advies kan een klant meefinancieren met de hypotheek.
 
Adviesketen de Hypotheekshop heeft al in 2009 een streep gezet door de provisies. 'Het is goed dat het provisieverbod voor de hele branche gaat gelden', zegt Ron Bavelaar, directeur van de Hypotheekshop. 'Het is alleen jammer dat adviseurs nog tot 2013 de tijd krijgen hun bedrijfsvoering aan te passen.'
 
Meer macht
De Consumentenbond is nog niet helemaal tevreden. De bond wil dat de Autoriteit Financiële Markten (AFM) meer macht krijgt. 'We willen dat de AFM kan ingrijpen als de beloning niet in verhouding staat tot de geleverde inspanningen,' aldus Carel Vredenburgh, beleidsmedewerker financiën bij de Consumentenbond. 'De AFM moet ook in de gaten houden of adviseur voldoende nazorg geven.' Bijvoorbeeld als sprake is van fiscale veranderingen.
 
De provisie op schade en zorgverzekeringen blijven bestaan. De Jager stelt dat het beloningssysteem op die markten niet heeft geleid tot excessen. Bovendien is de concurrentie bij producten zoals auto- en rechtsbijstandverzekeringen stevig.