Ganzen Schiphol laten zich niet zomaar verjagen

Om de kans dat opstijgende of landende vliegtuigen met vogelaanvaringen te maken krijgen verder te verkleinen, moet het natuurbeleid in de directe omgeving van luchthaven Schiphol drastisch worden veranderd.

‘Aanleg van meer nieuwe natuur of meer plassen trekt alleen maar meer vogels aan en vergroot de kans op ongelukken’, zegt Ad Rutten, operationeel directeur van de luchthaven.

Schiphol heeft steeds meer last van ‘vogelbotsingen'. Vorige week dinsdag moest een toestel van ArkeFly met bestemming Canada kort na de start naar Schiphol terugkeren nadat een of meerdere vogels in een motor waren gevlogen. Begin juni kampte een toestel van Royal Air Maroc met hetzelfde probleem. Dat toestel scheerde met brandende motor laag over Haarlem en moest op Schiphol een noodlanding maken.

Het incident van vorige week is aanleiding voor de zogeheten regiegroep vogelaanvaringen -– waarin onder meer overheden, luchthaven, natuur-en agrarische organisaties zitting hebben – om nog dit jaar met nieuwe aanbevelingen te komen over het verjagen en bejagen van vogels. Vooral de almaar groeiende populatie ganzen baart zorgen, zegt voorzitter Henk Strietman van de regiegroep. ‘Met alleen afschotvergunningen voor een straal van tien kilometer binnen de luchthaven komen we er niet. We moeten ook denken aan een andere inrichting van het gebied nabij Schiphol.’

Sinds juni experimenteert Schiphol met een nieuw ‘wapen’ om vogels te verjagen: een bewegende groene laserstraal die vlak boven de grond waaiert en zo de vogels moet afschrikken. Een volgende maatregel kan zijn dat vliegtuigen worden uitgerust met vogeldetectieradar. De luchtmacht doet daar nu proeven mee.

280 aanvaringen

Alleen al boven Schiphol zelf – het terrein van de luchthaven is 1700 hectare groot – werden vorig jaar 280 vogelaanvaringen geregistreerd. Dat is een verdubbeling ten opzichte van het jaar daarvoor. In veruit de meeste gevallen gaat het om onschuldige botsingen met kleine vogels die hoegenaamd geen gevolgen hebben.

Maar vooral de aanwezigheid van steeds meer ganzen vraagt nieuwe maatregelen, zegt Schiphol. In de laatste vijf jaar werden zes aanvaringen met zwermen ganzen geregistreerd. Als deze grote vogels in motoren belanden, kunnen zich wél gevaarlijke situaties voordoen. Of ganzen ook verantwoordelijkheid waren voor het incident van vorige week met het toestel van Arke Fly is nog onduidelijk. Piloten van deze vliegmaatschappij zeiden vorige week dat ze steeds vaker te maken heben met bijna-aanvaringen met zwermen ganzen. Schiphol-directeur Rutten: ‘Microscopisch onderzoek heeft nog niet duidelijk gemaakt of het vorige week om ganzen ging. Er wordt nu DNA-onderzoek verricht.’

Volgens Rutten is de ganzenpopulatie bij de luchthaven de afgelopen tien jaar vertienvoudigd, ondanks meer vergunningen tot afschot en intensievere verjaging. Rutten: ‘Het probleem is dat ganzen overwinteren én overzomeren. De Haarlemmermeer is prima agrarisch gebied voor de gans en heeft veel water. En de gans heeft geen natuurlijke vijand.’

Niet alleen voor Schiphol

Volgens cijfers van een ecologisch onderzoeksbureau verblijven 43 duizend ganzen het hele jaar door in een straal van twintig kilometer van de luchthaven. Voor heel Noord-Holland ligt dat aantal op 80 duizend. Volgens een provinciaal faunabeheerplan zou 11 duizend broedparen het maximaal toelaatbare moeten zijn.

‘De ganzen zijn niet alleen voor de luchthaven een groot probleem’, zegt gedeputeerde Jaap Bond. ‘Boeren hebben er ook heel wat mee te stellen.’ Nog vorige week klaagden boeren op Texel dat hun land wordt geteisterd door een ganzenplaag.

Voor Schiphol is het probleem dat ganzen zich lastig laten verjagen en ‘hardleers’ zijn, zegt directeur Rutten. ‘Een kraai bijvoorbeeld is een intelligente vogel. Die is op tijd weg.’