Apple bepaalt wat eigenaar iPhone mag

Wat is het verschil tussen Adolf Hitler, Joseph Stalin en Ari David, een 39-jarige komiek uit Californië die kandidaat staat voor het Congres?

Appeltje-eitje, zou je zeggen. Hitler en Stalin hebben tientallen miljoenen doden op hun geweten. David heeft – zover bekend – in zijn leven nog nooit een vlieg kwaad gedaan.

Apps

Toch zijn over de Duitse en Russische dictators apps (de Engelse afkorting voor toepassingen) te vinden voor de iPhone, Apple’s mobiele telefoon. Een programmaatje dat David evenwel aan iPhone-bezitters wilde aanbieden om stemmen te trekken, werd door de elektronicafabrikant geweigerd. Het mocht niet verkocht worden via de iTunes App Store, het enige kanaal (online) waarlangs software voor de iPhone op de toestellen kan belanden.

Apple’s weigering leidde in maart tot een relletje, tot het bedrijf ijlings Davids verkiezingsapp alsnog goedkeurde. Volgens Apple hadden medewerkers ten onrechte geoordeeld dat de app een persoonlijke aanval was op een politieke rivaal.

Het incident wierp een nieuw licht op het selectieproces van Apple. Het was niet de eerste keer sinds juli 2008, toen de App Store werd geopend, dat er ophef over ontstond.

Apple heeft de afgelopen jaren apps geweigerd met cartoons over het seksschandaal met golfer Tiger Woods. Software waarmee je open draadloze (Wi-Fi) internetverbindingen kunt opsporen – taboe in de App Store. Een app van de Duitse boulevardkrant Bild waarin een vrouw een stiptease uitvoert – Verboten!

Apple zegt dat het alle apps keurt om te voorkomen dat er kwaadaardige software doorheen glipt, die informatie steelt of toestellen onklaar maakt. Het bedrijf zegt dat het in geen enkel land boven de wet staat. Dat is de reden waarom programmaatjes met wijsheden van de Dalai Lama, Tibets spirituele leider in ballingschap, niet te koop zijn in het Chinese filiaal van de App Store.

Transparantie

Critici zeggen dat het selectieproces niet uitblinkt in transparantie. De voorwaarden waaraan ontwikkelaars moeten voldoen als ze apps willen aanbieden voor de App Store, kwamen pas in maart van dit jaar in de openbaarheid. De Electric Frontier Foundation (EFF), een beweging die ijvert voor digitale burgerrechten, vroeg het contract op bij NASA, nadat de Amerikaanse ruimtevaartdienst een app goedgekeurd had gekregen. De wet in de VS verplicht overheidsdiensten zulke – vertrouwelijke – documenten openbaar te maken.

Het contract verbiedt ontwikkelaars apps te maken die Apple’s software of hardware verandert. Het bedrijf behoudt zich het recht voor apps te weigeren, ook als die aan alle voorwaarden voldoen. Ontwikkelaars staan Apple toe om apps die op iPhones staan geïnstalleerd, op afstand te wissen. Software die is afgewezen, mogen ontwikkelaars niet elders alsnog aanbieden.

Die laatste bepaling lijkt overbodig, aangezien de App Store de enige weg is om andere software op een iPhone te krijgen. Hackers hebben echter alternatieve routes bedacht. Jailbreaking (uit de gevangenis ontsnappen) is dat gaan heten.

Apple hield tot nu toe vol dat het kraken juridisch ontoelaatbaar was, maar het U.S. Copyright Office maakte daar eind vorige maand korte metten mee. Het bureau oordeelde dat gsm-bezitters hun toestellen wel degelijk mogen ‘openbreken’ om er legaal verkregen software op te zetten of van belaanbieder te veranderen.

Rechten terug

Bits of Freedom, de Nederlandse tegenhanger van de EFF, juicht de beslissing toe. ‘Als eigenaar van een apparaat krijg je daarmee de rechten terug die je erbij verwacht’, zegt Ot van Daalen van BOF. ‘Het Copyright Office zegt dat het niet aan Apple is wat je met jouw toestel doet of laat. Je privacy strekt zich ook uit tot je eigen broekzak.’

Van Daalen noemt het ‘principieel niet onacceptabel’ dat Apple beslist welke apps ze toelaat in de App Store. ‘Gezien de populariteit van de iPhone en het marktaandeel krijgt het bedrijf wel een extra verantwoordelijkheid bij het wel of niet toelaten van software. Apple kan niet zomaar willekeurig apps uitsluiten: het moet transparant opereren.’

Het is daarom goed dat jailbreaking is toegestaan, oordeelt Van Daalen. ‘Je hebt dan een keuze als consument.’ BOF is minder te spreken over de maatregelen die Apple nu lijkt te nemen om het kraken van zijn telefoons tegen te gaan. Het bedrijf heeft een octrooiaanvraag vernieuwd voor technieken die het mogelijk maken om ‘bevrijde’ apparatuur op afstand het zwijgen op te leggen. ‘Daarmee lijkt Apple de uitspraak van het Copyright Office via techniek ongedaan te willen maken.’

Apple staat nu in de schijnwerpers, maar het is niet de enige fabrikant die ‘oneigenlijk’ gebruik van zijn toestellen tegengaat. De nieuwste Droid, het mobieltje van Motorola met besturingssoftware van Google, heeft een chip aan boord die aanpassingen blokkeert. Een update voor de software op Sony’s PlayStation 3 maakte in maart een einde aan de mogelijkheid om een andere computermotor (Linux) op de spelcomputer te installeren. Nintendo ververst geregeld de software voor zijn DS- en Wii-spelcomputers om het gebruik van kopieën van games tegen te gaan.

‘Het is een kat-en-muis-spel geworden’, zegt Van Daalen van BOF. ‘Dat zal uiteindelijk door de gebruiker worden gewonnen. Die wil de vrijheid hebben om met zijn apparaten te doen wat hij wil. Kijk naar wat de muziekindustrie is overkomen. Die heeft ook de slag verloren om kopieerbescherming op mp3-liedjes.’