Vijf vragen over verlaging pensioenen

Een stuk of veertien pensioenfondsen gaat de pensioenen verlagen. Wat betekent die unieke maatregel voor gepensioneerden en werknemers?

Hoe kom ik te weten of mijn pensioenfonds in de problemen zit?

Een lage dekkingsgraad, zeg onder de 95 procent, is een teken aan de wand. Dit betekent dat het fonds onvoldoende in kas heeft om de pensioenen (zonder indexatie) te betalen. De gemiddelde dekkingsgraad van pensioenfondsen staat op 100 procent. Veel pensioenfondsen publiceren hun dekkingsgraad maandelijks op hun website.

De veertien pensioenfondsen die op het punt staan te korten, zullen dat aan hun deelnemers melden. Dat zullen ze nu nog niet doen. De Nederlandsche Bank (DNB) heeft ze nog even de tijd gegeven een list te verzinnen. De kans dat dat lukt, is klein. Dan moeten zij tot 14 procent korten.

Hoe kan ik beoordelen hoe mijn eigen pensioenfonds ervoor staat?

Kijk of je fonds een herstelplan heeft gepubliceerd. Pensioenfondsen die dat hebben gedaan, staan er slechter voor dan de fondsen die dat niet hoefden te doen. Ruim de helft van alle zeshonderd pensioenfondsen heeft vorig jaar zo’n plan bij DNB ingediend. In dat plan staat hoe het fonds denkt de dekkingsgraad de komende jaren op te krikken naar 105 procent. De meest toegepaste maatregelen zijn het beperken of schrappen van de indexatie en het enigszins verhogen van de premie.

Wat merken werknemers van een korting op de pensioenen?

Een werknemer die is aangesloten bij een fonds dat de pensioenen volgend jaar afstempelt, merkt niets in zijn portemonnee. Hij wordt op papier wel armer. Het pensioen dat hij opbouwt, wordt immers gekort met een paar procent. Optimisten denken dat dit verlies wel weer kan worden goedgemaakt. In die zin werkt het als bij gemiste indexatie. Die wordt ook ingehaald als een fonds meer vet op de botten heeft. Jonge werknemers hebben een grotere kans op herstel dan werknemers die over een paar jaar met pensioen gaan.

Kan ik protest aantekenen tegen verlaging van mijn pensioen?

Protest zal weinig helpen, omdat de maatregel is afgedwongen door de toezichthouder. Pensioenbestuurders, vertegenwoordigers van de werkgevers en de vakbonden, zijn zelf ook tegen afstempelen. Velen geloven dat de lage dekkingsgraad het gevolg is van een ongelukkige samenloop van omstandigheden (lage koersen en lage rente). Ze hopen dat op de langere termijn de financiële markten weer herstellen en dat hun fondsen dan kunnen meeliften. De toezichthouder vindt het niet verantwoord te wachten op dit herstel.

Ben ik verplicht om deel te nemen aan mijn pensioenfonds?

Ja, negen op de tien werknemers zijn verplicht aangesloten bij een pensioenfonds. Dat is zo afgesproken tussen tussen werkgevers en vakbonden. Het pensioen wordt gezien als uitgesteld loon. Werkgevers en werknemers brengen samen de premie op. De werknemer betaalt doorgaans tweederde van de premie.

De meeste bedrijven zijn zelf weer verplicht aangesloten bij een bedrijfstakpensioenfonds. Zo zitten alle scheepswerven bij PME en alle garages bij PMT. De gedachte achter deze verplichting is dat bedrijven in een bepaalde branche niet kunnen concurreren op arbeidsvoorwaarden.