Wat is dat eigenlijk, een stresstest?

Onwaarschijnlijk, maar denkbaar: dat vormt een goede stresstest voor banken. De test die 91 Europese banken van begin juni tot 21 juli hebben ondergaan, bestaat uit drie toekomstscenario’s die zich uitstrekken van 1 januari 2010 tot 31 december 2011.

In die scenario’s worden allerlei standen bedacht voor de rente, de huizenprijsdaling, de werkloosheid, de aandelenbeurzen en nu relevant: de waardedaling van de staatsobligaties die banken op hun balans hebben staan. Waar het de nationale centrale banken die de test uitvoeren om gaat, is wat er op de balans van elke bank gebeurt als er met die variabelen zoals rente en huizenprijzen iets onwaarschijnlijks, maar niet iets ondenkbeeldigs gebeurt.

Het eerste scenario gaat gewoon uit van de economische voorspellingen zoals in Nederland het Centraal Planbureau doet. Bijvoorbeeld dat de economie in 2010 en 2011 2,5 procent groeit. Dit scenario is nodig om de twee anderen tegen af te zetten.

Vertrouwensbreuk

Het tweede, ‘nare’ scenario bevat een vertrouwensbreuk waardoor de Nederlandse economie niet 2,5 procent maar een half procentje groeit. En de rente op lang lopende leningen stijgt in één onwaarschijnlijke klap 0,75 procentpunt.

Het gaat allemaal om het derde, akelige scenario. Erge stress: de huizenmarkt en de beurzen storten in (min 20 procent). En het gaat vooral mis op de markt voor de ooit zo veilig gedachte staatsobligaties, de veilig veronderstelde leningen die banken op hun balans hebben staan. Stel, zegt het scenario, het Griekse, Spaanse en Portugese staatspapier dat op die balansen staat, wordt pakweg een kwart minder waard. De grootte van die staatsobligatieschok pakt voor elk land verschillend uit. Het ene heeft nu eenmaal meer staatsleningen van kwetsbare landen staan dan de andere. In Duitsland gebeurt niets, in Griekenland verdubbelt de rente ruimschoots.

In bijvoorbeeld Nederland wordt economische groei een krimp van 1 procent in 2011. Dat is een dubbele dip, of een recessie – iets waar niemand van uitgaat.

Maar het ging bij deze stresstest om de banken. Die in Spanje, Portugal en Griekenland krijgen in het ultieme stressscenario een flinke tik. Ze moeten tot bijna een kwart aan waardeverliezen nemen op wat ze aan staatsobligaties op hun balans hebben staan.