Vergrijzing helpt werkloze nog niet aan baan

De vergrijzing zal het werkloosheidsprobleem niet vanzelf oplossen. Daarvoor waarschuwt de Raad voor Werk en Inkomen in de Arbeidsmarktanalyse 2010.

Het expertisecentrum van werkgevers, werknemers en gemeenten bood deze analyse dinsdag aan aan demissionair minister Donner (Sociale Zaken). Een geschikte baan voor iedereen komt niet vanzelf als de economie weer aantrekt en de babyboomers met pensioen gaan, stelt de RWI.

Om te voorkomen dat Nederland te maken krijgt met een scenario waarin de beroepsbevolking krimpt en de werkloosheid hoog blijft, moet de overheid ervoor zorgen dat vraag en aanbod van personeel beter op elkaar gaan aansluiten. De mismatch op de arbeidsmarkt is afgelopen vier decennia alleen maar groter geworden, stelt de RWI.

Vergrijzing

‘Vergelijking met landen die wat vergrijzing betreft op Nederland voorlopen, laat zien dat een afnemend aanbod meestal leidt tot een kleinere markt met relatief even grote overschotten of tekorten’, aldus het rapport. ‘Als zich op de arbeidsmarkt meer mensen aanbieden, past de vraag naar arbeid zich na verloop van tijd hieraan aan, waardoor de werkloosheid niet oploopt. Omgekeerd reageren bedrijven op een krimpende beroepsbevolking door de vraag naar arbeid te verminderen, bijvoorbeeld door versneld technologische vernieuwingen door te voeren of hun productie naar het buitenland te verplaatsen.’

Om vooral deze laatste ontwikkeling tegen te gaan, moet er meer geïnvesteerd worden in scholing en in het behoud en uitbreiding van arbeidsplaatsen. Doet de overheid dat niet, dan komt de Nederlandse welvaart en de betaalbaarheid van de collectieve voorzieningen in het geding. Daarnaast pleit de Raad voor een verhoging van de productiviteit.

Een op de zeventien banen

Sinds het begin van de crisis, eind 2008, is één op de zeventien banen in de marktsector verloren gegaan. De verwachting is dat deze banen de komende vijf jaar niet terugkeren. Vooral in de industrie, de handel en de bouw is de werkgelegenheid afgenomen en de werkloosheid sterk gestegen.

Het aanbod van werk groeit op korte termijn nauwelijks, stelt de Raad. Want ook in de collectieve sector zal het aantal banen naar verwachting dalen als gevolg van de bezuinigingen. De stijging van de werkloosheid wordt echter wel gedempt door de babyboomers, die sinds 2009 massaal met pensioen gaan.

Dat neemt niet weg dat de komende twee jaar er in ieder geval een overschot aan werknemers zal blijven, aldus het rapport.

Zorgsector

Pas na 2011 trekt de werkgelegenheid licht aan en daalt de werkloosheid. Dit is vooral te danken aan de zorgsector, waar de vraag naar personeel zal toenemen.

Aan de onderkant van de arbeidsmarkt dreigt volgens de RWI een groot maatschappelijk probleem te ontstaan. Het aantal banen op mbo-2-niveau neemt af. Mensen met deze startkwalificatie zullen worden verdrongen door hogeropgeleiden, verwacht de RWI. Om te zorgen dat deze groep niet in de knel komt en zijn toevlucht moet nemen tot ongeschoold werk, hamert de RWI op het belang van verdere scholing.