Raadselachtige fantasielandschappen

In het werk van Heimir Björgúlfsson draait het om de verhouding van de mens tot zijn omgeving en van de mens tot de natuur...

Hij was als kind geobsedeerd door vogels en vast van plan ‘ornitholoog’ te worden. Hij kwam naar Nederland om sonologie te studeren, een unieke opleiding voor elektronische muziek aan het Haags Conservatorium, maar studeerde drie jaar geleden af aan het Sandberg Instituut in Amsterdam. Sindsdien is hij beeldend kunstenaar.Ook in zijn werk is de in IJsland geboren Heimir Björgúlfsson (1975) niet voor één gat te vangen. Hij maakt video’s en foto’s, doet ‘happenings’ in de natuur, maakt beelden, tekeningen en (muziek)installaties. Raken de video’s op fluxus-achtige wijze aan zinloos, menselijk geploeter, de tekeningen bieden raadselachtige fantasielandschappen, waarin de natuur steevast een rol speelt.Sinds kort woont hij afwisselend in Amsterdam en in Los Angeles, de stad die hij aandeed als artist-in-residence en die een onuitwisbare indruk maakte. In die stad, met de woestijn binnen handbereik, kwamen zijn twee werelden samen. Tot die tijd waren IJsland en Nederland in zijn hoofd contrasterende planeten. De een een land van ‘dagenlang niks en niemand’, van grote vrijheid en even grote eenzaamheid. De ander tot op de vierkante meter gepland en bedacht, een land met in elke ooghoek sporen van menselijke aanwezigheid. Ook in zijn werk, dat draait om de verhouding van de mens tot zijn omgeving en van de mens tot de natuur, zoekt hij naar evenwicht. Heel erg tevreden is hij met zijn nieuwste werk, een serie fotocollages die hij in Los Angeles maakte, in het bijzonder met Before than different uit 2006. Zo ontregelend als de dadaïstische oervaders van de collage, zo humoristisch en tegelijk opruiend als bijvoorbeeld de collages van de Surinaamse kunstenaar Gillion Grantsaan, zo harmonisch en poëtisch zijn de fotocollages van Björgúlfsson. Als achtergrond van Before than different dient een zelfgemaakte foto van de L.A. river – een door mensen gemaakte rivier in een speciaal aangelegde betonconstructie. Het project druipt van menselijke overmoed, die tegelijk onderuit wordt gehaald door de even nonchalante als kleurige tags van graffitispuiters en door de planten die zich niet laten bedwingen en dwars door en over de constructie heen groeien.Alsof de aangetroffen situatie niet absurd genoeg is, plaatst Björgúlfsson een natuurgetrouwe en verfijnd getekende flamingo op het beton. Een koppel eenvleugelige vogels fladdert als een vleesgeworden fantasie in de lucht. Wie meent dat de collages, waarin erg vaak vogels voorkomen, een ode zijn aan de kwetsbaarheid en de schoonheid van de natuur, heeft het mis. Zoals Jean de la Fontaine middels dierenverhalen sociale fabels vertelt, zo zijn Björgúlfssons dieren mensen in dierenkostuum en bieden zijn taferelen miniatuur-levenslessen. In dit geval is de flamingo het individu aparte, die met wijze blik zijn turbulente omgeving overziet en onverstoorbaar zichzelf blijft. Een zeer mooie techniek, vindt de kunstenaar de collage, vanwege de verschillende laagjes betekenis, en de combinatie van technieken, waarbij vooral het uitknippen van de figuren geduld vergt. Maar of hij zich verder gaat bekwamen in de collage, valt nog te bezien. Hij wil openstaan voor ontwikkeling, zich niet laten ringeloren door een goed in de markt liggend product.