GALERIE VAN DEN BERGE; Bergen suikerkristal lonken en bedriegen

Eigenlijk houdt galeriehouder Tom van den Berge niet van thema-tentoonstellingen, omdat het de kunst in een ondergeschikte positie dwingt - die van illustratie bíj....

Want Sugar Mountain, het prachtig verlangende liedje van Neil Young, waarin iedereen voor altijd twintig kan zijn, staat voor meer dan bergen van suiker en land waar iedereen jong blijft. Sugar Mountain, zegt Van den Berge, is de metafoor voor het streven van iedere kunstenaar naar 'het paradijs'. Dit paradijs is een geestelijk landschap, waar Inzicht en Overzicht heersen. Sugar Mountain, kortom, is prettig weids, zoals de kunst weids kan zijn.

Van den Berge nodigde acht kunstenaars uit, onder wie ex-Sint Joost Marc Nagtzaam, die dit jaar is genomineerd voor de Prix de Rome Tekenen, de schilders Jan Peter Muilwijk en Loek Grootjans, en de fotograaf Marcel Zalme. De acht namen op hun beurt acht gasten mee (onder meer Maria Roosen, Margriet Smulders, de overleden Britse kunsthistoricus E.H. Gombrich en de schrijver Jeroen Brouwers). Zo ontstond een tentoonstelling met kunstenaars die soms als duo optreden en als zodanig ook werk hebben gemaakt, maar vaak ook niet.

Martin Riebeek en zangeres Frederique Spigt bijvoorbeeld, hebben de hand fiks ineen geslagen. Samen maakten zij een installatie van beeld en geluid, die het verleidelijke sugar mountain geslaagd ondergraaft. Riebeek stelt een miniatuur-berglandschap van kattenvellen en een blinkend muizenrad op twee plateautjes tentoon. Het muizenrad is een overbodige toevoeging aan wat de kattenvellen al in duizend toonaarden bezingen: dat sugar mountain er wollig, zacht en aanraakbaar uit mag zien, maar dat het is opgebouwd uit knekels. Spigt vult dit idee aan met haar als zang gebrachte mompelingen, die de woorden 'sugar mountain' doen vervormen tot een mistroostig 'took our mountain'.

Een kunstenaarskoppel dat volstrekt autonoom van elkaar de associaties rond het thema heeft laten stromen, is Marc Nagtzaam en Maria Roosen. Roosen bekijkt sugar mountain ook van de nachtzijde en stelt een hapklare schedel van roze suikerwerk tentoon. Daarmee toont ze zich veel morbider dan ze in haar glassculpturen pleegt te zijn. Marc Nagtzaam daarentegen heeft met zijn angel dust-tekeningen het mysterie van het ongrijpbare paradijs willen vatten.

Nagtzaam heeft zijn vellen papier met streepjes loodgrijs potlood gevuld, en hier en daar uitsparingen gelaten voor golfjes, streepjes en stippels. Vooral zijn kleine 'stippel'-tekening toont hoe feeëriek gitzwart kan zijn, als het wordt afgezet tegen fragiel wit.

De mooiste bijdrage aan deze tentoonstelling is van de hand van Loek Grootjans. Deze minimalistische schilder, die zich toelegt op het schilderen van haast monochrome vlakken, toont in Goes niet alleen een oud vijfluikje in ijl groen-blauw. De kunstenaar, die tevens een bergsport-adept is, heeft ter gelegenheid van deze expositie een heus reisbureau opgericht, waarmee je op expeditie kunt gaan naar de werkelijk bestaande 'Zuckerberg' in Oostenrijk. Het doel van die reis is de top en het 'topgesprek' dat op eenzame hoogte gevoerd zal worden.

In de brochure van zijn reisbureau beschrijft Grootjans hoe goed de conditie van iedere toekomstige deelnemer moet zijn om tot deelname toegelaten te worden.

En hij stelt voorwaarden aan kennis en persoonlijkheid. Wie met Grootjans op pad gaat, heeft 'een sterk verlangen tot het in kaart brengen van Alles' en tot 'het uitspreken van Niets'. Hij of zij kent Kant en Spinoza van buiten, is op de hoogte van de kunstgeschiedenis en de monochrome schilderkunst, en is een groot liefhebber van de Franse schrijver Georges Perec. Alleen met deze bagage in de rugzak, mag men de tocht naar boven ondernemen. De inschrijving start nu.

Lucette ter Borg

Sugar Mountain, met oa Loek Grootjans, Marcel Zalme en Peter Kantelberg. T/m 18 juli (gesloten 21 juni t/m 1 juli). Galerie Van den Berge, Wijngaardstraat 3, Goes. Do. t/m za. 13-17u.