Een mallemolen van idolen

John Lennon leeft. Alleen: niemand weet het. Hij ligt in coma, maar maakt het naar omstandigheden goed. Zijn hartslag is stabiel....

De expositie in het oude schoolgebouw, met een sobere omgeving van tl-bakken en marmoleum, is vooral ludiek bedoeld, benadrukken de organisatoren. Kampen is volgens hen geschikt als locatie omdat daar nog wat te choqueren valt. Zo toerde Miss Kampen een half uur in een rode sportwagen door het stadje alvorens met gracieus gebaar een lintje door te knippen.

De keuze voor het idool is niet toevallig, zegt kunstenaar en organisator Harry Heyink, die de afgelopen vier decennia even doorneemt. De jaren vijftig stonden in het teken van de wederopbouw, de jaren zestig van de rebellie. Begin jaren zeventig, jawel: de flower power. Jaren tachtig: kapitalisme. In de jaren negentig doemt de vraag op: hoe nu verder? Van alles wat, luidt het antwoord. Beetje New Age, scheutje postmodernisme, et voilà, het mensbeeld duikt op. Zo logisch als wat.

Niet dat dat nieuw is, tuurlijk niet. Begin vorige eeuw schijnt het mensbeeld ook nogal populair geweest te zijn. Een verarming, zou je kunnen zeggen, maar zo moet je dat niet zien. Kunstenaars moeten opnieuw worstelen met het thema. Hoe ver kun je gaan? Zover dat je zelf het middelpunt wordt, vinden sommigen.

Neem Paul 'Terminator' Smit. Hij beeldt zichzelf af met wapen en als Paul 'Smitsenegger'. Vereert hij zichzelf of het geweld? Geen van beide, zegt Smit. Niet elke held moet je blindelings volgen.

Dedda Bisecker heeft zichzelf afgebeeld naast Hitler. 'Hij is het perfecte idool', zegt Bisecker. Ze koestert geen enkele emotie voor of tegen de man. Ze hoort bij de mensen die moeten toegeven dat de figuur Hitler hun 'helemaal niks doet'. Ze heeft haar schilderij, enigszins spottend, Tyd heelt alle wonden genoemd. 'Generaal Kuster zegt je toch ook niets?', zegt Bisecker. 'Die heeft miljoenen Indianen vermoord.'

Een mallemolen met idolen draait op 33 toeren. Aan een ouwe pickup, op z'n kop, dansen foto's in het rond. Che Guevara, Malcolm X, Einstein, Björk, Michael Jackson en nog een paar bekende figuren komen voorbij. Met moeite zijn ze te volgen. Ze lijken haast inwisselbaar.

Zo niet Bo Derek. Met een schier oneindige hoeveelheid geduld heeft Erik Wie haar gefilmd. Dat wil zeggen: zijn knipselmap. Zijn hand zoekt op de tafel naar een plaatje waarop ze met haar billen aan een doorschijnende, natte jurk plakt. Hij zoomt in op die billen, totdat hij over de tafel op zoek gaat naar een ander favoriet plaatje. Bo met blote borsten. Zo ontstaat een gefilmd fotoboek, met de sfeer van een derderangs pornofilm.

In de zaal op de begane grond hangt een foto geïnspireerd op het werk van Helmut Newton. Vier levensgrote naakte vrouwen op hoge laarzen wandelen brutaal de zaal in. Mannequins zijn het niet. Het zijn 'gewone' vrouwen, met dito lichamen. Sie kommen wieder (die Anziehpuppen) heet het werk van Eddy Schennink. Hij beschermt hun naaktheid met de kleding van een papieren aankleedpop. Vlak voor de foto zweven papieren jurken, met omvouwbare hoekjes die om de schouders worden gehaakt.

In zijn spierwitte kamer ligt Lennon nog altijd vredig in coma. Posters met Hair Peace hangen aan de ramen. Wie naar hem wil kijken door het kleine raampje in de deur, moet op een stoel klimmen. De deur blijft op slot. Want de stoelen langs de muur zijn niet om op te zitten.

Truska Bast

Idolen, t/m 1 december in de Kunstruimte in Kampen, geopend do t/m zo van 13.30 tot 17.30.