De Eerste Kamer praat vandaag over het afschaffen van de WWIK, de Wet werk en inkomen voor kunstenaars. Het kabinet is van plan deze wet per 1 januari 2012 in één keer af te schaffen. De Senaat beslist vandaag of dat doorgaat, of dat er een overgangsregeling moet komen voor de jonge kunstenaars die van de regeling gebruik maken.

De Wet Werk en Inkomen Kunstenaars (WWIK) steunt kunstenaars bij het opbouwen van een zelfstandige beroepspraktijk. Zij hebben 48 maanden recht op 70 procent van een bijstandsuitkering als zij een stijgend inkomen weten te vergaren uit hun kunst. Ze mogen bijverdienen tot een totaal van 125 procent van het bijstandsniveau.

Principiële keuze
Staatssecretaris De Krom (Sociale Zaken) sprak van een 'principiële keuze' de WWIK af te schaffen. Het kabinet wil af van uitzonderingsregels in de bijstand en de afschaffing stond al aangekondigd in het regeerakkoord. Tienduizend kunstenaars maken nu gebruik van de regeling.

De vakbond FNV Kiem en de BBK, de Beroepsvereniging van Beeldende Kunstenaars, hebben al aangekondigd naar de rechter te stappen als de regeling wordt afgeschaft. Volgens de organisaties moet er een overgangsregeling komen. Het zou in strijd zijn met het rechtszekerheidsbeginsel dat een regeling waar je 48 maanden recht op hebt, bijvoorbeeld na 10 maanden wordt afgeschaft.

Het kabinet vindt dat niet. Volgens staatssecretaris De Krom zijn de kunstenaars lang genoeg van tevoren op de hoogte gesteld om hun handelen aan te passen.

Vragen
Met name de linkse oppositiepartijen in de Senaat hebben nog wel wat vragen over het afschaffen van de regeling. Zoals waarom de - succesvolle - regeling moet worden afgeschaft, of afschaffing niet meer gaat kosten dan het behouden ervan, en wat de effecten van het afschaffen zullen zijn. Ook gemeentes zijn ongerust; veel jonge kunstenaars zullen van de WWIK in de Bijstand belanden, en dat kost de gemeenten dus meer geld. Die laatste zorg is onterecht, volgens het kabinet; de gemeenten zijn vanaf het begin af aan betrokken geweest bij de voornemens de regeling af te schaffen.

Uit een evaluatie uit 2010 van de WWIK bleek dat van de 14 duizend gebruikers sinds 1999 ruim 80 procent er in twee jaar tijd in is geslaagd financieel onafhankelijk werkzaam te zijn in de cultuursector en dus geen bijstandsuitkering meer ontvangt.

Alternatief
Ook zijn er nog vragen over een mogelijk alternatief. Op aandringen van Tweede-Kamerlid Mariko Peters (GroenLinks) en VVD-Kamerlid Malik Azmani wordt sinds oktober onderzocht of succesvolle onderdelen van de WWIK kunnen worden opgenomen in de startersregeling die al bestaat in de bijstand.

Dankzij dit 'Besluit bijstandsverlening zelfstandigen' (Bbz), kunnen beginnende ondernemers een lening krijgen om een bedrijf te beginnen. Peters en Azmani willen dat De Krom beide regelingen verenigt. Bijvoorbeeld door de tijdelijke vrijstelling van sollicitatie te behouden.

De Krom zegde de Kamer toe dit te onderzoeken. Maar meer mag het niet kosten en uitzonderingen worden liefst niet meer gemaakt. De Krom: 'Als elementen van de kunstenaarsregeling worden voortgezet, moeten die voor iedereen gelden.' De uitkomsten van dit onderzoek worden pas in de eerste helft van volgend jaar verwacht.

Onbegrijpelijk
De stichting Cultuur-Ondernemen vond het bij monde van directeur Jo Houben onbegrijpelijk dat het kabinet deze volgens hem succesvolle regeling afschaft. 'Iedereen moet aan het werk en dan wordt een regeling die je een duw in de juiste richting geeft om zeep geholpen.'