'Van Turkse pop word ik misselijk'

Het eigentijdse Istanbul bracht de rietblazer en de multi-instrumentalist op het idee van een popachtig project...

Al acht jaar lang vormen rietblazer Steven Kamperman en zanger en multi-instrumentalist Behsat Üvez de kern van de groep Baraná, qua samenstelling uiteenlopend van trio tot achtkoppig gezelschap. De muziek van Baraná is geworteld in Turkse traditie, maar heeft een stevige poot in de wereld van de geïmproviseerde muziek en is wars van hokjes.

Met zijn nieuwste project Xenopolis tekt Baraná voor het eerst de popzalen in, aangevuld met twee muzikanten uit die wereld: de Turkse zangeres Ceylan Ertem en de Molukse gitarist Jeff Sopacua. Cellist Ernst Reijseger en percussionist Afra Mussawissade maakten al eerder deel uit van Baraná.

Kenmerkend voor de projecten van Baraná is de behoefte om zichzelf telkens opnieuw uit te vinden. Xenopolis is de metaforische metropool die prikkelt, uitdaagt en verwart – universeel maar in klankkleur geïnspireerd door Istanbul, de stad die al in de Middeleeuwen als centrum van de wereld werd beschouwd. Het eigentijdse Istanbul bracht Kamperman en Üvez op het idee van een popachtig project, met elektronische grooves als fundament.

Waarom juist pop? Kamperman: ‘Ik ben dol op Turkse muziek, maar zodra ik in Turkije de radio aanzet, word ik misselijk. De Turkse popmuziek van nu is mierzoet en totaal verziekt, met slechts een doel: goed verkopen. Voor ons vormde die ergernis de uitdaging om het beter te doen: eigenzinnige popmuziek maken op basis van gesampelde loops en beats, met pakkende composities, eigenzinnige teksten en ongepolijste improvisaties.’

Lang werd gezocht naar de juiste muzikanten om het project ten uitvoer te brengen. Heel wat vocalisten passeerden de revue, totdat Üvez bij toeval stuitte op de MySpace-pagina van zangeres Ceylan Ertem. Hij werd getroffen door de clip Panik Atak, waarin ze niet alleen al haar soms bizarre angsten opsomt – angst om te vliegen, angst voor jazz en Coca Cola – maar die op intrigerende wijze omvormt tot een ijzersterk nummer. Üvez: ‘Dan fluistert ze, maar in andere stukken heeft haar stem de rauwheid van de Aziatische steppen. Dan hoor je bijna niks Turks meer.’

Ertem bleek bereid om mee te werken aan Xenopolis, maar dat had veel voeten in de aarde. Vanwege haar vliegangst besloot ze met de trein te reizen, maar claustrofobie dwong haar om al bij het eerste station weer uit te stappen. Kamperman: ‘Ze reist nu per auto.’

Eind mei wordt in Istanbul Ertems eerste cd gepresenteerd. Kamperman: ‘Ze is al twee uur lang te zien geweest op TNT en dus hot in eigen land. Haar manager heeft bevestigd dat ze komt, maar zei er wel bij dat het eigenlijk heel slecht uitkwam. Volgens mij zal deze dame hierna nóóit meer in Nederland te zien zijn, zo beroemd gaat ze worden!’ Üvez vult aan: ‘Op Turkse jongerensites staan al berichten als: “ceylan=cool! barana?” Dus daar is voor ons nog een wereld te winnen.’

Het werken met gesampelde grooves vereiste een andere aanpak. Kamperman: ‘Om daarmee uit de voeten te kunnen, moet je symmetrisch te werk gaan en er niet, zoals wij graag doen, opeens iets in 9/8 doorheen gooien. Je kunt het ook de popmuzikanten niet aandoen, al die rare maatsoorten.

‘Jeff Sopacua is een geweldige gitarist, maar hij leest geen noten, dus alles moet memorabel zijn. Natuurlijk heeft hij geen achtergrond in de Turkse muziek, maar hij blies me wel van mijn sokken toen hij kwam proefspelen. Als test kozen we een groove in 10/8. Ik heb nog nooit meegemaakt dat iemand daar niet uitvloog. Dus ik speel het voor en hij zegt: bedoel je dit? In 30 seconden speelt hij variaties die ik nog nooit had gehoord.’

Wat is voor de bedenkers zelf de grootste uitdaging? Kamperman: ‘Voor mij is dat het creëren van een moderne sound zonder onze speelsheid te verliezen. Mensen kunnen straks voor het eerst van begin tot eind door ons concert heen dansen, als ze dat willen.

‘Maar onderhuids gaan we het toch heel spannend houden, want we willen wel een kleine aardbeving teweeg brengen.’