Huisarts negeert richtlijnen bij depressies en angststoornissen

Patiënten met een depressie of angststoornis verkiezen praten boven pillen, terwijl de huisarts tegenwoordig juist vaker medicijnen voorschrijft.

Dat blijkt uit promotieonderzoek van het Nederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg (Nivel). Volgens het Nivel is er een spanningsveld tussen de behoeften van patiënten en de richtlijnen voor de behandeling van angst en depressie.

Uit het onderzoek blijkt dat de behoefte van patiënten aan counseling en informatie onvervuld blijft, terwijl aan hun medicatiebehoeften wel gehoor wordt gegeven. ‘Huisartsen hebben vaak maar beperkt tijd voor een patiënt. Medicatie voorschrijven is vaak makkelijker en sneller’, zegt Marijn Prins, die op 11 juni met het onderzoek promoveert aan de Universiteit Utrecht. 'Ook hebben veel huisartsen weinig of geen ervaring met het geven van psychologische behandelingen. Hierdoor zijn ze waarschijnlijk eerder geneigd om medicatie voor te schrijven, omdat ze dit zelf kunnen bieden.’

Angststoornissen

Zowel medicatie als psychologische interventies, of een combinatie, zijn goede behandelopties voor angst en depressie. Maar bij angststoornissen, met name bij een sociale of specifieke fobie, wordt een psychologische behandeling aanbevolen. ‘Het lijkt er dus op dat er niet genoeg psychologische behandeling beschikbaar is binnen de huisartsenpraktijk, in het bijzonder voor patiënten met angststoornissen’, stelt Prins.

Huisartsen moeten steeds meer volgens ‘evidence-based’ richtlijnen werken, waarin het effect van de behandeling bewezen moet zijn. Volgens Prins is er echter ook een sterke stroming waarbij het perspectief van de patiënt steeds belangrijker wordt. ‘De patiënt moet tevreden zijn. Als je niets in pillen ziet, moet er dus wel andere hulp beschikbaar zijn. Natuurlijk kan de patiënt doorverwezen worden naar een psycholoog, maar dat is toch een stap verder. Bij de huisarts is er niet meteen het stigma 'ik loop bij een psycholoog'.’

Volgens de richtlijnen

Uit het onderzoek blijkt dat slechts 39 procent van de huisartspatiënten met een angststoornis of depressie het afgelopen jaar volgens de richtlijnen is behandeld. ‘Patiënten met een lage opleiding hebben minder kans om deze ‘evidence-based’ zorg te krijgen. Dat geldt ook voor patiënten met minder ernstige klachten. ’

Volgens Prins kan dit verklaard worden doordat de arts bij ernstige klachten eerder de neiging heeft om te reageren. ‘Met hogeropgeleiden kan ik me voorstellen dat ze meer toegang hebben tot zorg en beter bij zichzelf herkennen wat er speelt.’

In het onderzoek wordt ervoor gepleit dat iedere huisarts ondersteund wordt door een extra kracht, die gespecialiseerd is in psychische problemen. Prins: ‘Je ziet dat dit bij veel huisartspraktijken in opkomst is. Ze hebben meer tijd en expertise op dit vlak van zorgverlening. Daar ligt een kans om dit probleem aan te pakken.’