Vorming bloedstamcellen gezien in aorta

Rotterdamse wetenschappers zijn erin geslaagd het ontstaan van bloedvormende stamcellen live waar te nemen in de wand van de hartslagader. Ze keken daarvoor met een speciale techniek in het levende embryo van een muis.

De stamcelbiologen van Erasmus MC beschrijven hun onderzoek in een zondag online verschenen publicatie in het Britse tijdschrift Nature (14 februari). Het is voor het eerst dat de ‘geboorte’ van de belangrijke en zeldzame bloedstamcellen is waargenomen.

Bloedvormende of hematopoietische stamcellen zijn de moedercellen van alle bloedcellen, zoals de witte en de rode bloedlichaampjes. Ze zijn van groot belang aangezien nieuwe bloedcellen voortdurend moeten worden aangemaakt om de zuurstofvoorziening en het immuunsysteem van het lichaam op gang te houden.

Tot nu toe was onduidelijk waar en hoe tijdens de embryonale ontwikkeling de bloedstamcellen ontstaan. In monsters van aorta-endotheel waren speciale cellen aan te wijzen die een rol spelen, maar om het goed te kunnen onderzoeken moet in de aorta van een levend embryo worden gekeken, en dat was technisch niet mogelijk.

Met speciale live imaging technieken en confocale microscopie is het de Rotterdammers nu wel gelukt. Ze zagen een klein aantal bloedstamcellen ontstaan uit de speciale cellen uit de aortawand. Dat hele proces duurt maar kort, niet langer dan twee uur.

De doorbraak kan belangrijk zijn voor de behandeling van bepaalde bloedziekten en tumoren. Daarvoor worden bloedvormende stamcellen nu uit donorbloed gewonnen. Makkelijker zou het zijn als de stamcellen in het lab konden worden gekweekt. Kennis van het ontstaansproces van de cellen is daarvoor onontbeerlijk.

Nature publiceerde zondag nog twee studies, een van het Instituut Pasteur in Parijs en een van de Universiteit van Californië in San Diego en San Francisco. Ook de Franse en Amerikaanse stamcelbiologen brachten de vorming van bloedstamcellen live in beeld, maar dan in de aorta van het embryo van een zebravisje. Volgens de Fransen ontstaan de stamcellen niet via gewone celdeling maar via een proces van ‘celtransitie’.