Saturnusmaan Rhea heeft eigen ringen

Voor het eerst is een ringenstelsel ontdekt rond de maan van een planeet. Dat meldt een internationaal team van planeetonderzoekers morgen in Science....

Cassini draait al sinds de zomer van 2004 in een baan om Saturnus, waarbij hij regelmatig dicht langs de grote manen van de planeet vliegt. Op 26 november 2005 passeerde hij de 1528 kilometer grote maan Rhea op slechts 500 kilometer afstand. Tijdens die passage werden metingen verricht met o.a. de stofdetector en het plasma-instrument van Cassini.

Rhea beweegt door de magnetosfeer van Saturnus, die veel elektrisch geladen deeltjes bevat. Maar al voordat de ruimtesonde achter Rhea langs bewoog, werden er minder energierijke elektronen gemeten dan normaal. Ook na de passage bleef het aantal elektronen nog een tijdje lager dan gemiddeld.

De metingen kunnen het best verklaard worden door de aanwezigheid van stofdeeltjes in het evenaarvlak van Rhea, die de elektronen uit de magnetosfeer van Saturnus absorberen. In die platte stofschijf komen vermoedelijk drie ringen of ringbogen voor met grotere deeltjes, op afstanden van 1610, 1800 en 2020 kilometer van het middelpunt van Rhea.

De Rhea-ringen zijn vermoedelijk al heel oud. Ze kunnen zijn ontstaan bij inslagen op het oppervlak van de Saturnusmaan, waarbij materiaal in een baan rond Rhea terecht kwam. Bij de iets kleinere manen Tethys en Dione zijn overigens geen aanwijzingen gevonden voor de aanwezigheid van ringen.

De onderzoekers melden in het Amerikaanse wetenschapsblad Science dat de ringen waarschijnlijk te dun, te ijl en te donker zijn om ze te fotograferen. Maar nu eenmaal bekend is waar ze zich bevinden, zal dat ongetwijfeld wel geprobeerd gaan worden.