Derde VN-klimaatrapport onder Nederlandse regie

Het derde VN-klimaatrapport dat dit jaar uitkomt, staat voor de deur. De slotonderhandelingen beginnen maandag in Bangkok. Onderzoeker Bert Metz van het Milieu en Planbureau (MNP) in Bilthoven bereidde zich onlangs al voor op sauna-achtige omstandigheden in de Thaise miljoenenstad, berucht om zijn verkeerschaos en bijbehorende dampen....

Metz is voorzitter van de internationale werkgroep die het rapport heeft opgesteld. Hij zal vrijdag de conclusies presenteren. Het onderwerp waar het nu allemaal om draait, is mitigatie ofwel het helpen beheersen van klimaatverandering via vermindering van de uitstoot van broeikasgassen.

Aan het lijvige hoofdrapport van ongeveer duizend pagina's hebben twee tot drie jaar ongeveer 180 wetenschappers gewerkt; honderden zogenoemde reviewers hebben er tussentijds herhaaldelijk kritisch naar gekeken. ‘Het zijn in principe de beste wetenschappers op hun terrein, vaak ook prima donna's’, aldus Metz. De in Delft tot chemisch technoloog opgeleide MNP'er is zelf wars van borstklopperij, ook al is het zijn zevende VN-rapport. ‘Zij schreven de dertien hoofdstukken. Mijn taak, met een secretariaat, was om dat proces te begeleiden.’

De komende dagen zijn niet meer zozeer de wetenschappers als wel regeringsdelegaties aan zet om de conclusies, officieel spreekt men van de samenvatting voor beleidsmakers, op te stellen. Er ligt een ontwerptekst, ‘maar die gaat nog flink veranderen’, voorspelde Metz, die intussen al enkele dagen in Bangkok vertoeft voor voorbesprekingen.

Dit derde rapport borduurt voort op de vorige twee rapporten van het klimaatpanel van de Verenigde Naties (IPCC). Het eerste dat in februari uitkwam, beschreef harder dan ooit de invloed van de mens op de opwarming van de aarde.

Het vlak voor Pasen verschenen tweede rapport schilderde de dramatische gevolgen van klimaatverandering, zoals het uitsterven van plant- en diersoorten, en meer voedsel- en watertekorten, droogte en overstromingen, vooral voor de armsten der armen.

Volgens Metz zijn die problemen ‘voor een groot deel te voorkomen, maar eenvoudig is het niet’. Technisch en economisch kan al veel, ‘maar politiek en maatschappelijk is het wel een hele opgave. Het gaat niet vanzelf !’

Anders gezegd, hoeveel zijn we bereid te betalen, stelde een andere IPCC-prominent, covoorzitter Mohan Munasinghe, in een recent interview. Hij sprak van een duidelijke ruil tussen de pijn, ofwel de economische kosten, tegenover de mate van klimaatverandering die moet worden voorkomen.

In Bangkok beginnen de laatste dagen al via via - Metz is een gesloten boek - delen van de ontwerpteksten uit te lekken. Dat bijvoorbeeld de inspanningen van de komende 20 tot 30 jaar beslissend zijn voor de gemiddelde wereldtemperatuur op lange termijn. De EU mikt op maximaal 2 graden Celsius temperatuurstijging vergeleken met ongeveer 150 jaar geleden.

Het stabiliseren van de uitstoot van CO2 of kooldioxide tot 650 deeltjes per miljoen deeltjes (ppm) in het jaar 2030, tegen 397 ppm in 2005, kost naar verluidt bijvoorbeeld ‘slechts 0,2 procent van het wereldwijde bruto nationale product’. Maar een tandje erbij ofwel een reductie tot 445 à 535 ppm, kost ‘3 procent van het mondiale bnp’ vanaf nu tot 2030. Volgens deskundigen moet je die prijs echter afzetten tegen de groeiende economie.

De Britse topeconoom Nicholas Stern betoogde vorig najaar al dat het tegengaan van de opwarming van de aarde heel goed kan samengaan met economische groei. Hij pleitte voor het hangen van een concreet prijskaartje aan CO2. In Bangkok zal dit laatste naar verluidt ook naar voren worden gebracht. Hoe hoger de prijs van CO2, dat vrijkomt bij het gebruik en de verbranding van fossiele brandstoffen zoals olie en kolen, des gunstiger is dat voor kostbare maar duurzame energiebronnen als wind, zon en aardwarmte, en voor biobrandstoffen.