Beruchte arts bleef ontkennen

De 'Mengele van Zetten' werd hij wel genoemd. Hij zou meisjes in zijn jeugdpsychiatrische inrichting van Zetten stelselmatig seksueel hebben misbruikt....

DE PSYCHIATER Theo Finkensieper is tot zijn dood blijven ontkennen dat hij meisjes seksueel heeft misbruikt in de jeugdpsychiatrische inrichting van Zetten. De beruchte arts hield vol dat hij ten onrechte zes jaar cel had gekregen. 'Ik zeg niet dat de aangiften zijn verzonnen', zei hij na zijn vrijlating. 'Maar het is niet gegaan zoals de meisjes zeggen.'

Finkensieper, die vorige week overleed aan een hartinfarct, werd in 1989 opgepakt op verdenking van seksueel misbruik. De 'Mengele van Zetten' (zoals hij in sommige media werd genoemd) zou zich als psychiater van de Heldringstichtingen stelselmatig vergrepen hebben aan de moeilijk opvoedbare, minderjarige meisjes in zijn kliniek.

De aantijgingen van de slachtoffers, verenigd in het Steunpunt Zetten, waren gedetailleerd. Er werd een vurige campagne tegen Finkensieper gevoerd, los van het optreden van justitie. In sommige kranten werden advertenties met verdachtmakingen geplaatst. Ook het telefoonnummer en vakantieadres van de arts werden genoemd. In Nijmegen verspreidden onbekenden posters met oproepen tot castratie.

Ook Finkersieper schuwde de publiciteit niet. Op televisie en in de geschreven pers probeerde hij zijn onschuld aan te tonen. Hij gaf toe een buitenechtelijk kind verwekt te hebben bij een ex-patiënte, vertelde over therapieën waarbij een meisje zich diende uit te kleden en bekende de kinderen soms stevig te straffen.

De kinderen werden in isoleercellen geplaatst of kregen kalmerende middelen ingespoten. 'Zetten was een inrichting voor inrichtingen', zei Finkensieper tegen NRC Handelsblad. 'We kregen soms kinderen van 14 die al dertien keer waren overgeplaatst. Die zeiden: jij krijgt mij ook niet klein.'

Finkensieper, die 55 is geworden, gaf toe dat hij fouten had gemaakt. Hij zou zich te veel macht hebben toegeëigend, zei hij. Hij was bij zijn arrestatie behandelend geneesheer, directeur van de Heldringstichtingen (net als zijn vader) en had een vooraanstaande positie in het sociale leven van het Betuwse dorp Zetten.

Zijn veroordeling tot zes jaar cel vocht Finkensieper aan tot bij de Europese Commissie voor Rechten van de Mens in Straatsburg. Hij vond dat hij geen eerlijk proces had gekregen. Geen van de meisjes die misbruikt zouden zijn, hoefde in de rechtszaal te getuigen. De tenlastelegging was gebaseerd op verklaringen van vier ex-pupillen. De Europese Commissie verwierp de klacht.

Na zijn veroordeling keerde Finkensieper de psychiatrie de rug toe. Hij verkocht zijn vijfhonderd studieboeken voor driehonderd gulden aan tweedehands boekenwinkel De Slegte en ging nog tijdens zijn gevangenschap filosofie studeren en schilderen. Door zijn herkenbare naam bleef hij een buitenstaander. Medegevangenen weigerden met hem in de boekbinderij te werken; zijn schilderijen werden van exposities geweerd.

Bij het aantreden van Winnie Sorgdrager als minister van Justitie stuurde hij een schilderij. Voor drie gezichtsloze gedaanten in toga zat een naakte man. Het rode stempel op zijn rug vermelde '6 j': zes jaar. 'Ik heb een aardig briefje van haar teruggehad', zei

Finkensieper in Trouw. Sorgdrager had zijn zaak behandeld als procureur-generaal in Arnhem.