De buitenkant van kamers van de vernieuwde afdeling Intensive Care Kinderen (ICK) van het Emma Kinderziekenhuis AMC.
De buitenkant van kamers van de vernieuwde afdeling Intensive Care Kinderen (ICK) van het Emma Kinderziekenhuis AMC. © ANP

Artsen: 'Maak euthanasie mogelijk bij kind tot 12 jaar'

Kinderartsen willen dat er een mogelijkheid komt voor euthanasie bij doodzieke kinderen tot 12 jaar die uitzichtloos lijden. In zulke gevallen zouden artsen en ouders samen de mogelijkheid moeten hebben om te besluiten tot actieve levensbeëindiging, zegt hoogleraar kindergeneeskunde Eduard Verhagen van het UMC Groningen.

De Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde (NVK), waar Verhagen zitting heeft in de commissie Ethiek en Recht, zet de discussie op de agenda. In september proberen de kinderartsen via debatavonden tot een gezamenlijk voorstel te komen.

In de huidige euthanasiewetgeving is actieve levensbeëindiging alleen toegestaan op verzoek van de patiënt zelf, als er sprake is van ondraaglijk en uitzichtloos lijden. Om zelf een euthanasieverzoek te kunnen doen, moet een patiënt wilsbekwaam zijn. Hierdoor vallen bijvoorbeeld verstandelijk gehandicapten, demente ouderen en jonge kinderen nu buiten de boot.

Kinderen vanaf 12 jaar worden wel wilsbekwaam geacht, al is tot 16 jaar ook instemming van ouders vereist. Actieve levensbeëindiging is ook mogelijk bij pasgeborenen tot 1 jaar. Dan beslissen artsen samen met ouders over ingrijpen, bijvoorbeeld bij uitzichtloze situaties van baby's met zeer ernstige aangeboren afwijkingen.

Een leven beëindigen zonder verzoek van de patiënt is strafbaar, daarom moeten artsen het overlijden van de baby in zulke gevallen melden bij een toetsingscommissie.

Protocol
Sinds 2005 bestaat er een protocol dat voorschrijft dat medici in dit soort situaties niet worden vervolgd. 'Het is geregeld voor kinderen vanaf 12 jaar en voor pasgeborenen. Maar daartussen zit een gat', zegt Verhagen. 'Het gaat om extreme uitzonderingssituaties van kinderen die bijna doodgaan, en waar je ouders graag de mogelijkheid wil bieden om hun kind op een menswaardige manier te laten sterven. Ik kan als kinderarts niet uitleggen dat iedereen dat recht heeft, behalve de leeftijdsgroep tussen de 1 en 12 jaar.'

We doen het al, dus waarom trekken we die lijn niet door voor kinderen tot 12 jaar?

Hoogleraar kindergeneeskunde Eduard Verhagen van het UMC Groningen.

De arts Wilma Duijst, voorzitter van het Medisch Forensisch Genootschap en tevens plaatsvervangend rechter in Arnhem, vindt het voorstel van de kinderarts een brug te ver. 'Want we hebben dan ook een probleem aan de andere kant van het leeftijdsspectrum, bijvoorbeeld bij demente bejaarden. Daarvan kun je ook zeggen: waarom hebben zij geen recht op euthanasie?'

Volgens Duijst is de huidige regeling niet onrechtvaardig, maar juist een bescherming, in dit geval van het zieke kind. 'Een euthanasievraag mag enkel draaien om het lijden van de patiënt, niet om dat van omstanders. Er schuilt een zeker gevaar in het laten meebeslissen van ouders. Je kunt in zo'n dramatische situatie niet verwachten dat zij hun eigen pijn kunnen scheiden van het leed van hun kind.'

Lijn doortrekken
Verhagen werpt tegen dat het bij de regeling voor pasgeborenen ook al zo is dat ouders en artsen samen beslissen over actieve levensbeëindiging. 'We doen het al, dus waarom trekken we die lijn niet door voor kinderen tot 12 jaar?'

Bij de commissie-Hubben, die levensbeëindiging bij pasgeborenen toetst, is sinds 2006 slechts één overleden baby gemeld. Dat duidt er mogelijk op dat artsen uit angst voor vervolging gevallen niet melden. Duijst: 'Begrijpelijk, maar dat betekent wel dat er waarschijnlijk levens worden beëindigd zonder externe toetsing. Dat is onwenselijk en geen aanbeveling om de regels verder op te rekken.'