De Chinese hoefijvervleermuis, waarin SARS-achtige virussen gevonden werden
De Chinese hoefijvervleermuis, waarin SARS-achtige virussen gevonden werden © Dr. Libiao Zhang, Guangdong Entomological Institute/South China Institute of Endangered Animals

SARS-virus blijkt afkomstig van vleermuis

SARS, de epidemische ziekte die aan het begin van de eeuw veel slachtoffers maakte, is zeer waarschijnlijk begonnen bij een vleermuis. Dat blijkt uit een nieuw onderzoek waaraan onder andere de Chinese academie voor wetenschappen meewerkte.

Al sinds de uitbraak van de ziekte vermoeden wetenschappers dat de bron bij vleermuizen te vinden was. Tot nu toe ontbrak echter een 'smoking gun'; een directe aanwijzing dat vleermuizen SARS-dragers zijn.

Die aanwijzing is gevonden, nu de wetenschappers twee coronavirussen ontdekten die erg lijken op SARS. Dat is bijzonder, omdat eerder onderzoek liet zien dat coronovirussen bij vleermuizen maar weinig weg hadden van SARS. De bevindingen worden gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Nature.

8.000 doden
SARS (Severe Acute Respiratory Syndrome) maakte de meeste slachtoffers tussen 2002 en 2003. In China, waar het virus begon, vielen bijna 350 doden en raakten 5.000 mensen besmet. Wereldwijd waren er 8.000 besmettingen en bijna 800 doden.

De onderzoekers maakten een genenkaart van de twee coronavirussen, afkomstig van de Chinese hoefijzervleermuis. Naast de gelijkenis met SARS werd hierdoor ook duidelijk dat deze virussen kunnen overspringen naar mensen.

Het is de vraag of dit de oorzaak kan zijn van een nieuwe epidemie. Het DNA laat zien dat het mogelijk is, omdat de plek waar dit virus zich aanhecht bij dieren en mensen hetzelfde is. Als een dier (zoals een vleermuis) het virus bij zich kan dragen, dan kan een mens dat dus ook. Om een mens te besmetten is echter meer nodig dan alleen een passend stukje DNA.

Virussen bij dieren opsporen
Het onderzoek laat zien hoeveel virussen dieren bij zich dragen die mogelijk voor mensen gevaarlijk zijn. Door virussen snel bij dieren te identificeren, in plaats van later bij zieke mensen, kan besmetting voorkomen of in ieder geval verwacht worden. De onderzoekers pleiten dan ook voor meer onderzoek naar diervirussen.

Ook de ziekte MERS, het Middle Eastern Respiratory Syndrome, is waarschijnlijk afkomstig van vleermuizen. Deze woedt op dit moment, maar heeft relatief weinig slachtoffers gemaakt. Wel houden epidemiologen het in de gaten, omdat het veel weg heeft van SARS en een epidemie op de loer ligt.