Nieuwe trend: rijker en dus meer kinderen

Van onze verslaggever

Martijn van Calmthout

AMSTERDAM

Wat in Amsterdam-Zuid al als een trend kon worden gezien, welgestelde gezinnen met drie of nog meer kinderen in plaats van de traditionele anderhalf tot twee, begint een echte demografische trend te worden. Naarmate de welstand in rijke westerse landen nog verder toeneemt, krijgen ouders ook weer meer kinderen dan enkele decennia geleden, melden Amerikaanse en Italiaanse bevolkingsonderzoekers donderdag in het tijdschrift Nature.

Volgens de onderzoekers is er een einde gekomen aan het oude verband tussen de reproductiviteit van vrouwen en hun welvaart, gemeten in de Human Development Index, een mix van inkomen, opleiding en gezondheid. Eind vorige eeuw zagen demografen een stelselmatige afname van het aantal kinderen per vrouw bij een hogere welstandsindex. Daarbij werden vooral onderwijs en economische zelfstandigheid als factoren gezien. Rond 1975 was kregen vrouwen in de meest welvarende landen gemiddeld anderhalf kind. In de armste landen waren dat er zes tot acht.

Een analyse van gegevens over 140 landen in 2005 laten iets nieuws zien: in rijke landen die sindsdien nog welvarender zijn geworden, is de reproductie weer toegenomen van anderhalf naar ongeveer twee kinderen per moeder. Dat is een trendbreuk, aldus Nature.

De onderzoekers zelf leggen daarbij een verband met de toegenomen financiele armslag van moeders en gezinnen in rijke, welvarende landen. Door zorg uit te besteden kunnen ze gemakkelijker werk en zorg combineren dan voorheen, ook bij meer kinderen. Ook zouden vrouwen in welvarender landen gemakkelijker tijdelijk hun baan opzeggen, om voor de kinderen te zorgen en daarna weer terug te keren op de arbeidsmarkt.

Volgens demograaf dr Gijs Beels van het NIDI in Den Haag sluit de nieuwe trend aan bij de toestand in Nederland. ‘Wat vooral verrassend is, is dat economische factoren kennelijk een echte rol spelen.’ De lichte toename kan volgens hem overigens niet voorkomen dat op termijn de Nederlandse bevolking zal krimpen. De huidige reproductiefactor in Nederland is volgens CBS-cijfers rond de 1,75. Pas bij ongeveer 2.1 is er sprake van volledige vervanging van een vorige generatie.