Marktwaarde beheerst ook ‘apeneconomie’

Net als mensen gehoorzamen apen feilloos aan de economische wet van vraag en aanbod. Dat blijkt uit experimenten met een groep groene meerkatten, uitgevoerd met subsidie van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO).

Onderzoekers van de Universiteit van Tilburg en Université de Strasbourg plaatsten een voedselbak met stukken appel in een groep apen in een Zuid-Afrikaans natuurpark. Slechts een aap kon bij de appels: voor de proef hadden de wetenschappers een vrouwtje gekozen die laag in de rangorde stond en dus weinig door haar groepsgenoten werd gevlooid – een gunst die apen elkaar bewijzen in ruil voor voedsel, een vlooibeurt of seks. Alleen als de vrouwtjesaap de bak aanraakte, ging het deksel open.

Nadat de andere apen hadden ontdekt dat het vrouwtje toegang had tot het lekkers, werd ze wel volop vertroeteld. Ze hoefde ook minder aandacht te schenken aan de dominante leden van de groep. Haar voorkeurspositie veranderde toen de onderzoekers een tweede vrouwtje toegang gaven tot de appels. De aandacht die de eerste apin kreeg, werd gehalveerd.

De groene meerkat blijkt zelfs in staat tot het plannen van een strategie voor de lange termijn. Bij een tweede proef kregen de appelverstrekkers pas na een paar dagen weer toegang tot het fruit. De apen hadden dat in de gaten. De vrouwtjes werden toch meer gevlooid, ook al konden ze niet meteen leveren.

Het experiment levert nieuwe aanwijzingen op voor het bestaan van een marktsysteem bij dieren. Een van de NWO-onderzoekers, Ronald Noë, introduceerde in 1994 hiervoor het begrip ‘biologische markt’.