TBS-kliniek Tweelanden aan de Utrechtse Gansstraat. Foto ter illustratie.
TBS-kliniek Tweelanden aan de Utrechtse Gansstraat. Foto ter illustratie. © ANP

Kritiek op TBS-systeem van overleden psychologe

Léonie Holtes (1980-2011) werkte als psycholoog in een TBS-kliniek en schreef daar een kritisch boek over. De onverwachte dood van de auteur bemoeilijkt publicatie.

In Ervaring Niet Vereist doet Holtes verslag van haar werk in een TBS-kliniek. Ze omschrijft hoe psychologische diagnoses en risicotaxaties in de kliniek gehaast en onwetenschappelijk tot stand komen. Ook vindt ze dat onervaren personeel te grote verantwoordelijkheden krijgt. Holtes zelf werd na een korte stage gepromoveerd tot afdelingspsycholoog. Op 25-jarige leeftijd behandelde ze moordenaars en verkrachters met ernstige persoonlijkheidsstoornissen.

Ervaring Niet Vereist had in 2010 moeten verschijnen bij de Amsterdamse Uitgeverij Podium. Journalist Joris Luyendijk schreef een aanbeveling voor het omslag: 'Léonie Holtes kijkt en schrijft met een verpletterende puurheid. Wie wil snappen hoe ons land écht in elkaar zit, leest dit boek.'

Publicatie werd onzeker toen Holtes vlak voor het afronden van haar boek ernstige psychische klachten kreeg. Vorig jaar beëindigde ze haar leven, vermoedelijk tijdens een psychose, een angstaanval waarbij patiënten het contact met de werkelijkheid verliezen. Bij haar werk in de TBS-kliniek was Holtes nog gezond. Oudcollega's omschrijven haar als 'intelligent', 'zorgvuldig' en 'genuanceerd'. Hoogleraar forensische psychologie Corine de Ruiter noemt de door Holtes geuite kritiek op het TBS-systeem bovendien 'zeer belangrijk en zeer actueel'.

De TBS-kliniek, die niet met naam wordt genoemd in het boek, schakelde een advocaat in. Die waarschuwt Uitgeverij Podium in een brief voor privacyschendingen van gedetineerden. Harminke Medendorp, hoofdredacteur bij Podium, zegt 'niet onder de indruk te zijn van die brief'. Podium gaat het boek echter niet publiceren vanwege de ziekte en het overlijden van de auteur. 'Léonie kan de inhoud van haar boek daardoor niet meer zelf verdedigen.'

De rechten van het boek liggen nu bij Holtes' ouders, die nog geen besluit hebben genomen over publicatie. Omdat Holtes in de laatste weken van haar leven uitsprak 'dat haar verhaal verteld moest worden', hebben haar ouders ingestemd met een artikel in De Volkskrant.

Lees het hele verhaal in Vonk, het zaterdagse achtergrond- en opiniekatern van de Volkskrant.