Onderzoek: DNA voorspelt op jonge leeftijd hoe oud iemand wordt

De mens zoekt al honderden, of eigenlijk zelfs al duizenden jaren, naar de reden waarom wij verouderen. Pas de laatste jaren zijn hier een aantal serieuze aanwijzingen voor gevonden, en meestal verwijzen deze naar de telomeren: een soort beschermend kapje aan het uiteinde van de chromosomen, de dragers van ons erfelijke materiaal. Onderzoekers hebben nu ontdekt dat de lengte van telomeren (in ieder geval bij zebravinken) het beste kan voorspellen hoe oud iemand zal worden - en dat deze informatie het meest betrouwbaar is, als het individu nog jong is.

Een telomeer is te vergelijken met het plastic uiteinde van een veter; het is een soort kapje aan het einde van de chromosomen, dat de cel moet beschermen. Bij iedere deling rafelt het uiteinde een stukje verder en uiteindelijk kan de cel zich niet meer delen en zal deze sterven.

Zo'n kapje bevindt zich op de chromosomen van de meeste dieren en planten, inclusief mensen.

Een leven lang telomeren meten
Voor het eerst hebben wetenschappers nu de lengte van de telomeer gedurende het hele leven van een organisme opgemeten. Onder leiding van een team van de Universiteit van Glasgow, zijn er 99 zebravinken bestudeerd, die tussen de 210 dagen en de negen jaar oud werden. De onderzoekers hebben constant bloedstalen van de vinken afgenomen, om de lengte van de telomeren te kunnen meten. Op deze manier hebben ze uitgevonden dat de beste indicator voor de levensduur werd gevonden op het moment dat de beestjes 25 dagen oud waren.

Het is bekend dat de lengte van de telomeren voor een deel erfelijk is, maar dat factoren van buitenaf, zoals bijvoorbeeld blootstelling aan stress, ook van invloed kunnen zijn. 'Ons onderzoek laat zien hoe belangrijk de processen zijn, waar een organisme aan het begin van zijn leven aan wordt blootgesteld', aldus professor Pat Monaghan, de leider van het team.

Doodsoorzaak
Monaghan koos voor zebravinken omdat deze relatief oud kunnen worden, maar niet zo oud, dat het te lang duurt om hen goed te kunnen bestuderen. De vogels leven gemiddeld iets minder dan tien jaar, al kunnen ze ook veel jonger sterven. Ook de doodsoorzaak werd in het onderzoek meegenomen, zodat het team zeker wist, dat de vinken niet waren overleden aan een infectie, een aanval van een roofdier, of de gevolgen van een ongeluk.

'We moeten nog meer te weten komen, over hoe de omgeving waar een levend wezen op jonge leeftijd aan wordt blootgesteld, het patroon van de lengte van telomeren kan beïnvloeden', zegt Monaghan. 'Net zoals we willen weten wat het relatieve belang is van erfelijkheid en invloeden van buitenaf. Dat is de belangrijkste focus van ons huidige onderzoek.'

Monaghan wijst er op dat de resultaten van het onderzoek niet wil zeggen dat de lengte van telomeren bij jonge mensen op dezelfde manier verwijst naar de duur van hun leven.

Het onderzoek is gisteren gepubliceerd in de Proceedings of the National Academy of Sciences USA.