Leren en herinneren gaan moeilijk samen

Het is moeilijk tegelijkertijd iets nieuws te leren en je iets ouds te herinneren. Een ‘schakelaar’ in de hersenen, die ervoor zorgt dat we snel van taak kunnen wisselen, helpt daarbij....

Onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam hebben voor het eerst aangetoond dat gelijktijdig oude informatie oproepen en nieuwe informatie verwerken, voor de hersenen een lastige klus is. En dat terwijl het toch zo vaak moet gebeuren: in een gesprek, op straat, in de winkel, terwijl je aan het reizen bent.

Neurowetenschapper Willem Huijbers: ‘Het was al eerder uit onderzoek bekend dat je bepaalde hersengebieden onderdrukt als je iets leert, terwijl ze juist extra actief zijn als je je iets herinnert. Maar hersenen onderzoeken terwijl beide taken, herinneren en leren, tegelijk worden uitgevoerd, was nog nooit gedaan.’

De onderzoekers, die hun bevindingen deze week publiceerden op het online wetenschappelijk tijdschrift Plos Biology, lieten hun elf proefpersonen vijfhonderd gewone zelfstandige naamwoorden uit het hoofd leren. Vervolgens werden ze in een fMRI-scanner gelegd (een scanner die de activiteit in de hersenen kan meten) en kregen ze deze ‘oude’ woorden aangeboden, plus een aantal nieuwe. Ze moesten steeds een knop indrukken als een oud woord verscheen. Intussen werd achter elk woord een plaatje geprojecteerd.

Huijbers: ‘Daarna kregen ze alleen maar plaatjes te zien, nieuwe én oude, met daarbij de vraag of ze het plaatje al eerder hadden gezien. Wat we ontdekten, was dat als iemand een woord goed had onthouden, de kans kleiner was dat hij het plaatje óók goed had onthouden. En andersom: proefpersonen die het woord waren vergeten, onthielden het plaatje wél beter.’

De proefpersonen was overigens niet gevraagd om de plaatjes te onthouden. Huijbers: ‘Was dat wél gebeurd, dan hadden we misschien meer frontale activiteit gezien. Dat zou dan een aanwijzing zijn geweest dat je de ‘schakelaar’, de linker-midden ventrolaterale prefrontale cortex

(een gebiedje in het linker frontale gedeelte van de hersenen) kunt trainen, zodat gelijktijdig herinneren en leren makkelijker wordt.’

Uit het onderzoek blijkt namelijk ook dat bij proefpersonen die wél in staat zijn om herinneren en leren goed te combineren, dit gebiedje heel actief is. Huijbers: ‘We denken daarom dat mensen die de twee taken wel goed kunnen combineren, heel snel tussen beide kunnen schakelen.’

Een aanwijzing daarvoor geeft ander onderzoek: naar de effecten van beschadiging van dit gebied. Wanneer daarvan sprake is, hebben mensen juist moeite om snel van taak te wisselen.

Het complete artikel is te vinden op Plos Biology: ‘When learning and remembering compete: a functional fMRI-study’. Roberto Cabeza, Sander Daselaar, Cyriel Pennartz en Willem Huijbers (12 januari 2009).