Nobelprijs scheikunde voor ontdekking quasikristallen

De Nobelprijs voor de chemie gaat dit jaar naar de Israëlische onderzoeker Daniël Schechtman voor de ontdekking van quasikristallen in 1982. Dat heeft het Nobelcomité vanochtend in Stockholm bekendgemaakt.

Quasikristallen zijn materialen waarbij de kristalstructuur perfect is geordend, maar zich nooit herhaalt. De structuren werden in de jaren zeventig al beschreven door de wiskundige Roger Penrose. Maar in 1982 ontdekte Schechtman ze in het echt, in een legering van mangaan en aluminium.

Scepsis
Volgens het Nobelcomité opende Schechtman met die een 'geheel nieuw veld van multidisciplinaire wetenschap', waarbij zowel natuurkundigen en scheikundigen als wiskundigen betrokken zijn. Hoewel de ontdekking van quasikristallen, op 8 april 1982, aanvankelijk met scepsis werd ontvangen, zijn er inmiddels honderden quasikristallen bekend.

Een 'opvallende' keuze, zegt de Nijmeegse hoogleraar moleculaire chemie Roeland Nolte. 'Quasikristallen zijn niet iets wat bij mijn weten een enorme toepassing heeft. Het is wat dat betreft een afwijking van de norm.' Ook opvallend is dat de prijs toevalt aan slechts één onderzoeker, bovendien een met niet overdreven veel wetenschappelijke publicaties op zijn naam. 'Dat is eigenlijk wel bijzonder', zegt Nolte. 'Daaruit spreekt dat het comité toch echt wel selecteert op wetenschappelijke vindingen.'

Dan Schechtman (1941) is materiaalwetenschapper en werkzaam aan het Israëlische techniekinstituut Technion. In 1999 ontving hij al de prominente Wolf Prize voor de natuurkunde, een onderscheiding die vaak wordt gezien als opmaat naar de Nobelprijs.