Oorzaak van oorsuizen ontrafeld, mogelijk medicijn tegen 'zoemen en sissen'

Amerikaanse wetenschappers hebben mogelijk de oorzaak gevonden van oorsuizen, een stoornis die patiënten tot wanhoop kan drijven. In een artikel in PNAS schrijven ze dat het gehoorcentrum in de hersenen zelf spontaan actief wordt doordat belangrijke remmende verbindingsroutes geblokkeerd zijn. Ze denken dat hun vondst kan leiden tot een medicijn.

Patiënten die last hebben van oorsuizen (of tinnitus) horen geluiden terwijl er geen externe bron is. Tussen 6 en 20 procent van alle volwassenen kampt met voortdurend lawaai in het hoofd. Voor 1 tot 2 procent is dat constante gefluit, gezoem, gesis of gebrom zo irritant dat het hun kwaliteit van leven ernstig beïnvloedt. Een genezende behandeling is er niet.

Scans hebben uitgewezen dat het storende geluid correspondeert met activiteit in de hersenen, zegt Pim van Dijk, hoogleraar audiologie in het Groningse UMCG. Meestal is bij patiënten sprake van een (al dan niet merkbare) gehoorbeschadiging waardoor het gehoorcentrum minder signalen krijgt van het slakkenhuis. In reactie daarop worden de neuronen in de auditieve cortex, het deel van de hersenen waar geluidsprikkels worden verwerkt, spontaan zelf actief, legt Van Dijk uit. Hoe dat gebeurt, was tot nu toe onbekend.

Groep muizen
Onderzoekers van de universiteit van Pittsburgh stelden een deel van een groep muizen drie kwartier bloot aan snoeihard lawaai (vergelijkbaar met een ambulancesirene). Een paar weken later kregen de muizen normale geluiden te horen die af en toe werden onderbroken.

De beesten die eerder lawaai hadden moeten verduren, reageerden in die pauzes niet. Kennelijk konden de dieren geen momenten van stilte meer onderscheiden, aldus de onderzoekers: het bewijs dat zij tinnitus hadden ontwikkeld. De andere muizen werden daarentegen angstiger omdat ze merkten dat er iets veranderde.

Plakjes weefsel
De wetenschappers bestudeerden daarna plakjes weefsel van de coch­leaire nucleus, een gehoorkern in de hersenstam, en ontdekten dat de kern van de aangedane muizen sterker reageerde op elektrische stimulatie. Ze blokkeerden receptoren die zenuwbanen remmen of juist prikkelen. Toen zij de productie van boodschapperstof GABA (die zenuwcellen afremt) blokkeerden, reageerden de hersenen van de muizen met tinnitus minder heftig dan die van de gezonde muizen. Dat wijst erop dat bij oorsuizen de remmende zenuwbanen in de cochleaire nucleus al geblokkeerd zijn, aldus de onderzoekers, waardoor verder blokkeren geen effect had. 

Van Dijk noemt het onderzoek opmerkelijk omdat nu is aangetoond welke stof verantwoordelijk is voor de hyperactiviteit in de hersenen. Toch blijft de zoektocht naar een medicijn nog 'een uitdaging', meent hij. 'Je hebt een middel nodig dat ingrijpt op GABA maar je moet er dan wel voor zorgen dat het alleen in het gehoorcentrum terecht komt.'