Nederland klaar voor levenseindekliniek

AMSTERDAM - Het is haalbaar om in Nederland een levenseindekliniek te beginnen waar mensen worden geholpen hun leven te beëindigen. De kliniek is onder meer voor mensen die euthanasie willen, maar nergens een arts kunnen vinden die dit wil doen. Ook mensen met een diepe doodswens die willen stoppen met eten en drinken, of pillen hebben verzameld, kunnen er na goedkeuring van een arts legaal terecht.

Dit stelt de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE) na een haalbaarheidsonderzoek. Volgens het onderzoek zijn verschillende instellingen, zoals hospices en ziekenhuizen, bereid mee te werken aan een levenseindekliniek. 'Een Raad van Bestuur van een ziekenhuis zei zelfs: kom maar, wanneer beginnen we?', zegt NVVE-directeur Petra de Jong. 'Ook zijn er voldoende artsen en verpleegkundigen die er willen werken.' Namen worden voorlopig niet bekendgemaakt.

Doodswens
Euthanasie is toegestaan bij ondraaglijk en uitzichtloos lijden. De NVVE zegt geregeld mensen te zien met een doodswens die wel in aanmerking komen voor euthanasie, maar geen gehoor vinden bij hun arts. 'Vaak weigeren artsen omdat ze niet goed weten wat er mag, en omdat ze bang zijn voor juridische consequenties. Voor deze gevallen zouden er artsen moeten komen gespecialiseerd in levensbeëindiging.'

Afgewezen patiënten zijn soms wanhopig, zegt De Jong. 'Wij spreken  partners  die gevangenisstraf willen riskeren om te helpen. Ook kiezen mensen soms voor gruwelijke manieren van zelfdoding. We horen dat in verzorgingshuizen patiënten  zichzelf soms in brand steken.'

Het gaat vaak om kankerpatiënten,  maar ook om mensen met beginnende dementie die hun waardigheid niet willen verliezen. Die laatste groep vangt vaak bot. Zo werden in 2009 maar twaalf euthanasieverzoeken van dementerenden goedgekeurd. Ook psychiatrische patiënten slagen zelden. 'Vorig jaar hebben vijftig afgewezen psychiatrische patiënten  alsnog zelfmoord gepleegd.'
De opzet van de levenseindekliniek is legaal, stelt ze. 'Er mag geen millimeter buiten de wet worden gewerkt.' Zo is euthanasie bij mensen  die 'klaar' zijn met leven niet toegestaan, maar kunnen ze wel worden opgenomen om onder begeleiding zelf hun leven te beëindigen.

Pillen verzamelen
Een arts mag in zo'n geval niet helpen om  pillen in te nemen. 'Mensen moeten zelf  pillen verzamelen. Maar artsen mogen wel informatie  geven. En als er iets misgaat, moeten ze medische hulp  bieden. Ook wordt van tevoren zeer zorgvuldig gekeken of de patiënt  geen alternatieven heeft.'

De NVVE wil de kliniek niet zelf opzetten, maar zoekt daarvoor een partner. Per jaar moet er plek zijn voor duizend mensen, die er volgens schattingen gemiddeld drie dagen zullen liggen, na een  'zorgvuldig poliklinisch voortraject'. 'Ik verwacht dat dit een hele blije kliniek zal worden', zegt De Jong. 'De doodswens die iemand al heel lang heeft, zal daar eindelijk ten uitvoer worden gebracht.'

Artsenorganisatie KNMG is fel tegenstander van levenseindeklinieken en zegt  artsen medewerking af te raden. 'Zorgvuldige besluitvorming over de dood vraagt om een open blik, niet om een tunnelvisie waarin de dood de enige uitkomst is.'