Specialisten publiceren zelf cijfers borstkanker

AMSTERDAM - Borstkankerspecialisten gaan zelf cijfers naar buiten brengen over de kwaliteit van de borstkankerzorg in Nederland. Daarmee verzetten ze zich tegen de talloze ranglijsten die jaarlijks verschijnen op dit gebied. Volgens de specialisten zeggen de huidige lijsten vrijwel niets over de overlevingskansen van vrouwen met borstkanker en leiden ze tot onnodige onrust bij patiënten.

Ook zorgverzekeraar CZ, die geen zaken meer wil doen met zes ziekenhuizen vanwege 'slechte' zorg, baseert zich op weinig relevante normen, stelt oncologisch chirurg Marian Menke-Pluijmers van het Nationaal Borstkanker Overleg Nederland (NABON), waarin borstkankerspecialisten zijn vertegenwoordigd.
 
Nieuwe criteria
De specialisten komen volgend jaar met ruim twintig nieuwe criteria, op basis waarvan ziekenhuizen moeten rapporteren. Tien daarvan worden direct publiek gemaakt. De rest wordt eerst geëvalueerd.
Zo moeten ziekenhuizen melden bij hoeveel patiënten de borstkanker terugkomt, en bij hoeveel vrouwen heroperaties moeten worden uitgevoerd omdat tumorweefsel is achtergebleven. Ook wordt geregistreerd wat de wachttijden zijn, en bij hoeveel patiënten de richtlijnen voor chemotherapie en bestraling zijn gevolgd. De criteria zijn de afgelopen anderhalf jaar vastgesteld. Ze zijn vorige week intern bekendgemaakt, maar moeten nog wel worden goedgekeurd.
Bij de specialisten heerst irritatie over de vele ranglijsten, waardoor ziekenhuizen soms negatief in de publiciteit komen. Ook raken patiënten ongerust omdat de lijsten van de Consumentenbond, Elsevier, AD en patiëntenverenigingen telkens weer anders zijn. 'We beseffen terdege dat we hier laat mee zijn', zegt Menke-Pluijmers. 'Maar wij willen met indicatoren komen die de kwaliteit echt meten.'
 
Geregistreerd door inspectie
De cijfers waarop de ranglijsten zijn gebaseerd worden momenteel geregistreerd door de inspectie. Ze zijn echter niet voldoende wetenschappelijk onderbouwd. Zo worden de cijfers niet gecorrigeerd naar patiëntensamenstelling. De resultaten van ziekenhuizen veranderen als er bijvoorbeeld veel oude of ongezonde patiënten zijn, of als er in het ziekenhuis relatief veel patiënten met agressieve tumoren worden behandeld. In de nieuwe criteria wordt hiermee wel rekening gehouden.
 
Uniform
Ook wordt de registratie uniform. Ieder ziekenhuis kan het nu nog op zijn eigen manier doen. Dat leidt tot totaal verschillende cijfers. Zo rapporteert het ene ziekenhuis bij een exact vergelijkbare operatie nu dat een tumor niet in zijn geheel is verwijderd, terwijl het andere ziekenhuis zegt van wel. 'Dat komt doordat de ene specialist meteen concludeert dat de tumor er niet helemaal uit kán zijn, terwijl de ander stelt: hij is er wel uit, met een zeer kleine marge dat het niet zo is', zegt Menke-Pluijmers. 'Dat maakt dus heel veel uit voor de uiteindelijke score.'
 
Chirurgen
Nu wordt bovendien alleen gekeken naar borstkankerchirurgen, terwijl de kwaliteit van radiologen, oncologen, radiotherapeuten en pathologen niet wordt gemeten. In de nieuwe indicatoren gebeurt dit wel. 'Het is teamwerk: hoe andere borstkankerspecialisten werken, is ook van invloed.' Daarnaast komt er een systeem om wachttijden correct te meten.
 
De beoordeling door CZ, waarbij veel aandacht is voor volume en snelheid, is volgens Menke-Pluijmers weinig relevant. 'Als je ziekenhuizen op deze criteria afrekent, is dat geen garantie op de beste overlevingskansen.' Zo stelt CZ een norm van minstens zeventig behandelingen per ziekenhuis. Maar volgens de specialisten zijn dit geen officiële normen. 'Ook met weinig behandelingen kun je prima zorg leveren. En ook een korte wachttijd zal de uitkomst van de ziekte niet wezenlijk beïnvloeden.'