‘Patiënt kan straks niet meer overal terecht’

Patiënten met een moeilijk te behandelen aandoening of zeldzame ziekte kunnen in de toekomst niet meer overal in Nederland terecht. De acht universitaire medische centra (UMC’s) gaan zich veel sterker specialiseren dan nu al het geval is. Per ziekenhuis zullen verschillende subspecialismen worden afgestoten en herverdeeld.

Dat stelt Elmer Mulder, sinds september voorzitter van de vereniging van umc’s (NFU), vandaag in zijn Health Lecture in Den Haag. De manier waarop taken nu landelijk zijn verdeeld, is volgens hem ‘niet meer voldoende’. ‘Het moet sneller. Het gevaar is echt dat we straks – hoe goed bedoeld ook – op te veel plekken hetzelfde aan het doen zijn. Niet elke UMC kan alles.’

Een bepaald ziektebeeld zal in de toekomst nog slechts op een of twee plekken in Nederland worden behandeld, en niet meer op alle plekken, zegt hij. De komende drie, vier jaar moeten ‘grote slagen’ worden gemaakt in het aanwijzen van dergelijke expertisecentra.

Complexiteit

Voor welke ziektebeelden dit precies geldt, kan Mulder nog niet zeggen. Dat hangt onder meer af van patiëntaantallen en de complexiteit van de ziekte. Ziektebeelden die volgens hem waarschijnlijk in aanmerking komen voor concentratie zijn multiple sclerose (MS), Parkinson en Alzheimer. Ook specialismen zoals epilepsiechirurgie, hoofd-hals oncologie, neurochirurgie en gynaecologische oncologie gaan op termijn wellicht terug naar enkele centra.

Doel is om efficiënter te werken en daardoor kosten te besparen. Door het bundelen van kennis moet ook de kwaliteit in de expertisecentra omhoog gaan. ‘Het nadeel is wel dat je op andere plaatsen juist kennis weghaalt’, zegt Mulder.

Subspecialisme

Als een patiënt in een UMC komt waar het subspecialisme waarvoor hij komt ontbreekt, wordt zijn aandoening misschien minder snel herkend. Ook bij plotselinge complicaties zou dit tot problemen kunnen leiden. ‘Daarom moeten we een structuur opzetten, waarin artsen precies weten waar de juiste expertise is, zodat ze verantwoord naar elkaar kunnen doorverwijzen.’

Verder zullen patiënten meer moeten reizen. Om de spreiding per ziektebeeld te vergroten, worden altijd twee andere UMC’s aangewezen die een klein deel van de taken blijven verrichten, naast de expertisecentra. Mulder spreekt niet over een fusie van de acht centra. ‘Maar er zal wel meer centraal worden beslist.’