Veel verslaafden lijden aan een stress-stoornis

Ruim een op de vijf verslaafden heeft een posttraumatische stress-stoornis, blijkt uit promotieonderzoek van de Universiteit van Amsterdam. Tot nu toe werd dit echter nauwelijks onderkend in de verslavingszorg, waardoor behandelingen bij deze groep vaak niet goed werkten.

Bijna de helft van de verslaafden blijkt meerdere, zeer ernstige trauma’s te hebben meegemaakt, zoals kindermishandeling, seksueel misbruik of jarenlange mishandeling in een relatie. ‘Het gaat bij hen niet om een eenmalig incident’, zegt psycholoog Debora van Dam, die onderzoek deed onder 142 patiënten van de Amsterdamse Jellinek.

Een op de vier verslaafden blijkt in het dagelijks leven nog steeds last te hebben van deze trauma’s. In totaal had zelfs ruim 70 procent van de verslaafden in zijn leven ooit een ernstig trauma meegemaakt.

Dat verslaving en een posttraumatische stress-stoornis (ptss) zo vaak samengaan, kan worden verklaard doordat personen met een posttraumatische stress-stoornis drugs gebruiken als zelfmedicatie, zegt Van Dam. ‘Ze slapen slecht, hebben nachtmerries, zijn schrikachtig, hebben het gevoel dat ze voortdurend alert moeten zijn. Dit proberen ze te dempen met alcohol en drugs.’

Zolang er niets aan de stoornis wordt gedaan, lopen mensen een grote kans om terug te vallen in hun alcohol- en drugsgebruik. Een van de redenen dat ptss tijdens een verslavingsbehandeling vaak niet aan het licht komt, is dat patiënten hun trauma’s verzwijgen, zegt Van Dam. ‘Patiënten leggen dit vaak niet uit zichzelf op tafel. Vermijding is een van de symptomen van ptss. Daar moet een behandelaar echt actief naar vragen. En als ze dat al doen, geven patiënten soms aan dat ze er niet over willen praten. Ook zijn sommige hulpverleners bang te veel op te rakelen.’

Maar het komt ook doordat de psychiatrie en de verslavingszorg heel lang gescheiden werelden zijn geweest, met ieder hun eigen aandachtsgebied. ‘Bij de geestelijke gezondheidszorg werden mensen vaak eerst doorgestuurd naar de verslavingszorg om af te kicken.’

Van Dam zegt steeds meer aanwijzingen te hebben dat het beter is om ptss en verslaving in één behandeling aan te pakken. De Jellinek participeert nu in een wetenschappelijk onderzoek naar de geïntegreerde behandeling. Ook onderzoekt de verslavingskliniek nieuwe patiënten inmiddels standaard op ptss. De psychologe onderzocht een lijst van vier vragen waarmee verslaafden bij binnenkomst snel kunnen worden gescreend. Daaruit bleek dat binnen een paar minuten kan worden opgespoord of iemand een verhoogde kans heeft op ptss.