Zorginstellingen missen buffers om te overleven

De Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ) wacht een moeilijk jaar. Veel instellingen hebben te weinig financiële buffers om de aangekondigde bezuinigingen en concurrentie in de zorg te overleven.

Dit blijkt uit een analyse van PricewaterhouseCoopers (PwC) van de jaarverslagen over 2009. Volgens de accountants is het ‘onwaarschijnlijk’ dat GGZ-instellingen het iets verbeterde rendementsniveau van 2009 kunnen vasthouden. De gemiddelde vermogenspositie is met zo’n 15 procent te laag om nieuwe risico’s op te vangen of noodzakelijke investeringen te kunnen financieren.

De GGZ-instellingen krijgen te maken met een korting van 3,5 procent, omdat ze vorig jaar 119 miljoen euro te veel hebben omgezet. De sector heeft bovendien te maken met hogere arbeidskosten en een versnelde invoering van een nieuw bekostigingssysteem. Ten slotte houdt de hele gezondheidszorg rekening met forse bezuinigingen door een nieuw kabinet.

Volgens PwC-directeur Frans Stark gaat de GGZ gebukt onder slecht ingevoerde marktwerking en hapsnapbeleid door de overheid. ‘Ze worden geconfronteerd met de constatering dat ingezet beleid te veel kost en dan wordt meteen een korting ingeboekt voor de toekomst.’ Marktwerking kan volgens Stark goed werken ‘mits goed gedefinieerd en goed gereguleerd’. ‘Daar schort het in de GGZ wel aan.’

Het nieuwe bekostigingssysteem dat in 2008 in de GGZ is ingevoerd, heeft de meeste instellingen in grote liquiditeitsproblemen gebracht. De instellingen verloren omzet aan nieuwkomers en moesten hoge kosten maken om aan de nieuwe administratieve regels te voldoen. Die negatieve kasstroom van 1 miljard euro in het moeizame jaar 2008 is in 2009 omgeslagen in een overschot van 0,3 miljard. Dat komt volgens Stark omdat instellingen nu beter zijn ingespeeld op de nieuwe marktsituatie en bovendien nog gedeeltelijk door de overheid zijn gecompenseerd voor het verschil tussen het oude en het nieuwe budgetsysteem.

Nu moeten instellingen steeds meer zelf de broek ophouden, terwijl ze nog last hebben van (vastgoed)verplichtingen uit het verleden en steeds meer druk ondervinden van de ingevoerde concurrentie. Uit vrees zorgcontracten te verliezen durven de GGZ-instellingen geen langlopende verplichtingen aan en wordt het personeelsbestand steeds meer geflexibiliseerd.