Fransen geschokt door morbide spelprogramma

Deelnemers aan een reality-programma waren bereid hun tegenkandidaten zware stroomstoten toe te dienen.

We zijn (bijna) allemaal kampbeulen in de dop. Dat is de conclusie van Het spel van de dood, een als spelprogramma vermomde documentaire die woensdagavond op de Franse televisie werd uitgezonden.

De tachtig deelnemers dachten dat ze meededen aan Zone Xtrême, een nieuw reality-programma. Hun rol: vragen stellen, en bij een verkeerd antwoord stroomstoten toedienen aan de vastgebonden tegenkandidaat. Dat begon met stoten van 20 volt en eindigde met een levensbedreigende schok van 460 volt. Die laatste handel werd door 81 procent van de kandidaten overgehaald.

Het was allemaal bedrog. Zone Xtrême bestaat niet, de stroomstoot werd niet gegeven en de jammerende man in de stoel was een acteur. Het programma is een herhaling van het experiment van de Amerikaanse onderzoeker Stanley Milgram in de jaren zestig. Om gehoorzaamheid en autoriteitsgevoeligheid vast te stellen, gaf hij proefpersonen de opdracht in intensiteit toenemende schokken toe te dienen. 62,5 procent ging over de grens. Ook toen waren de stroomstoten niet echt.

Lieten de proefpersonen van Milgram zich nog overtuigen door de wetenschap, in Het spel van de dood (le jeu de la Mort) geldt de televisie als hoogste gezag. Voor een zaal vol publiek durven slechts weinigen hun verantwoordelijkheid te nemen. Als de jammerkreten van de gemartelde zijn verstomd, spoort spelleider Tania Young koeltjes de ondervrager aan: ‘U heeft geen keus, u moet nu doorgaan.’

‘Zij vertegenwoordigt op dat moment de macht die de televisie in ons leven heeft’, zegt sociaal psycholoog Jean-Léon Beauvois, leider van het team dat de kandidaten begeleidde.

Voor France 2, de grootste publieke Franse zender, is het programma ook een middel om de collega’s van de publieke zenders de maat te nemen. Daar rukken de programma’s op waarin deelnemers levende maden eten, elkaar psychologisch martelen of urenlang barrevoets op een paal staan. ‘Publieke zenders gebruiken vernedering, geweld en wreedheid om steeds extremere televisie te maken’, zegt de voice-over.

Van de macht van de media getuigden ongewild ook de makers van France 2. In het studiogesprek, bedoeld om na Het spel van de dood uit te zenden, werd een kandidaat onder druk gezet om voor zijn homoseksualiteit uit te komen. Toen een van de deskundigen daartegen protesteerde, legde de gespreksleider de opnamen stil en veegde hem wel twintig minuten de mantel uit. Zijn conclusie: ‘Je moet net zo min vertrouwen op de zelfkritiek van de televisie als je een alcoholicus moet geloven die zegt: morgen stop ik met drinken.’