Aanval op opiumstad Marjah nabij

De aanvaI op Marjah is het eerste grote offensief van ISAF sinds president Obama besloot tot een Afghaanse ‘surge’.

Het is het slechtst bewaarde geheim van Afghanistan: het Talibanbolwerk Marjah in de zuidelijk provincie Helmand, kan een grote ISAF-aanval verwachten. ‘Als we gaan, gaan we groots’, beloofde de Amerikaanse generaal Larry Nicholson gergeld.

Al een jaar plannen officieren openlijk een massale aanval op de stad van tachtigduizend inwoners. En al een jaar graven de Talibanstrijders zich daar in.

Duizenden Amerikaanse, Britse en Afghaanse soldaten maken zich nu op de stad binnen te vallen. In de woestijn rondom Marjah hebben bulldozers zandwallen opgeworpen, waarachter zware houwitsers staan opgesteld, brugleggende tanks klaarstaan en infanteristen afwachten in een zee van klapperende puptentjes. Ook Nederlandse F-16’s en helikopters kunnen worden ingezet bij operatie Moshtarak.

Marjah lijkt meer een dichtbevolkt landbouwgebied dan een stad. Het werd in de jaren vijftig door de Amerikaanse ontwikkelingsorganisatie USAID neergezet als groots irrigatieproject in de woestijn. Op luchtfoto’s is de Amerikaanse invloed te herkennen aan het horizontale en verticale straten- en kanalenpatroon. De Taliban, zo’n 600 tot 2.000 man sterk, voegden daar loopgraven en mijnenvelden aan toe.

Marjah is het centrum van de heroïneverwerking en opiumsmokkel van Helmand. En dat wil wat zeggen, want de helft van alle opium in de wereld komt uit die provincie. In de stad draaien honderden kleine laboratoria en het gros van de bewoners verdient zijn geld met de verwerking of het transport van heroïne en opium.

ISAF wil de Taliban hun belangrijkste uitvalsbasis in het zuiden afpakken, alsmede een belangrijke bron van inkomsten. Vanuit Marjah kunnen de Taliban gemakkelijk acties uitvoeren in de Helmand-vallei, die in handen is van ISAF. Zij hebben daar ook de rust om bermbommen te maken en strijders op te leiden. Nergens is bovendien de relatie tussen drugsbaronnen en Taliban zo direct. Anonieme inwoners vertellen Afghaanse journalisten dat de Taliban maandelijks beschermingsgeld eisen van de laboratoria en van de smokkelaars. Alternatieve smokkelroutes zijn ondermijnd, wie zelf probeert drugs naar Pakistan te krijgen, riskeert inbeslagname van zijn handel.

Voor veel bewoners is het leven goed in Marjah. De lonen zijn er hoger dan elders en de grote narcobazen en Talibanleiders wonen er in zogeheten ‘papaverpaleizen’. Zij laten hun geld rollen. Die leiders zou ISAF graag oppakken.

Dat zal niet meevallen. De Taliban hebben verdedigingswerken aangelegd met loopgraven en veel bermbommen (IEDs). Tanks en geniebruggen moeten corridors gaan slaan door deze zogeheten ‘IED-korst’. Daarbinnen zijn schuilplaatsen gegraven onder huizen, ter bescherming tegen artilleriegranaten en vliegtuigbommen.

Via afgeworpen pamfletten zijn bewoners opgeroepen het gebied te verlaten. Honderden families zijn afgelopen dagen in omliggende plaatsen gearriveerd met hun bezittingen op tractors en boerenkarren. De achterblijvers zullen de soldaten van ISAF waarschijnlijk niet met open armen ontvangen.

Zij dreigen immers hun inkomsten te verliezen. Daarom heeft de voorbereiding zo lang geduurd, melden betrokkenen. De acht bataljons die naar schatting nodig zijn voor een dergelijke aanval, zijn snel in stelling gebracht.

Maar de opbouwwerkers en Afghaanse bestuurders die nodig zijn om het veroverde gebied te stabiliseren, niet. De inwoners krijgen meteen alternatieve gewassen aangeboden, landbouwcursussen en microkrediet om hun een alternatieve inkomstenbron te bieden.

De openlijke hints en waarschuwingen die aan de aanval voorafgingen, waren bedoeld om bewoners en Taliban de gelegenheid te geven te vertrekken. Met helikopters en brugleggers kan ISAF proberen nog enige verrassing te realiseren. De echte test komt na de verovering: slagen de nieuwe bestuurders en opbouwwerkers erin de bevolking voor zich te winnen? Zodat ze de Talibanleiders en de narcobazen de wind uit de zeilen kunnen nemen.