Rechter kan Berlusconi niets meer maken

Het herstel van de in 1993 afgeschafte immuniteit voor politici lijkt een kwestie van tijd.

Opnieuw is Silvio Berlusconi de rechters te slim af. Nadat het Italiaanse parlement zich woensdagavond met grote meerderheid heeft uitgesproken voor een nieuw wetje, de legittimo impedimento (legitiem verzuim), hoeft de premier de komende achttien maanden niet voor de rechters te verschijnen als hij daarvoor een goede reden kan aanvoeren.

De wet moet nog worden goedgekeurd door de Senaat. Maar dat is slechts een formaliteit weten de Italianen, het rechtse blok – waartoe Berlusconi behoort – beschikt daar over een flinke meerderheid.

Stevige klap

De Italiaanse justitie incasseert een stevige klap. Het ‘excuuswetje’ maakt het haast onmogelijk de processen tegen de premier voort te zetten. Berlusconi, die wordt beschuldigd van belastingontduiking, omkoping van een rechter en boekhoudkundige fraude, zal immers genoeg goede excuses weten te bedenken om zich niet te hoeven verantwoorden.

De premier wil het niet bij dat ene wetje te laten. Eerder kondigde hij aan dat justitie op de schop gaat en dat lastige rechters aan banden worden gelegd.

Berlusconi voert al twintig jaar gevechten met justitie en de ‘rode rechters’. De lijst met vergrijpen die hem ten laste zijn gelegd is indrukwekkend: omkopen van belastinginspecteurs, het inschakelen van stromannen, valsheid in geschrifte en nog veel meer.

Wangedrag

In ieder ander Europees land zou een politicus met een soortgelijke staat van dienst worden gearresteerd, of in ieder geval gedwongen worden op te stappen. Maar de Italianen, die gewend zijn aan corruptie en vriendjespolitiek, tillen minder zwaar aan het wangedrag van hun leiders.

De roemloze dood van de Operatie Schone Handen – het onderzoek naar corruptie en smeergelden in de Italiaanse politiek – ligt nog vers in het geheugen. Ze zou Italië voorgoed veranderen, dacht men in 1992. Maar zes jaar later had niemand het er meer over. De rechters ontdekten dat zo ongeveer alle politici er een gewoonte van maakten hun salaris aan te vullen met smeergeld. Zonder steekpenningen kreeg een bedrijf niets voor elkaar.

Talrijke politici

Duizenden mensen werden verhoord, en honderden veroordeeld. Onder hen bevonden zich talrijke politici. Maar geen van hen hoefde ook maar één dag te zitten. Door het uiterst trage justitieapparaat sleepten de processen zich eindeloos voort. De meeste verdachten gingen vrijuit omdat hun zaak was verjaard.

Berlusconi, indertijd een mediamagnaat, kreeg in drie zaken een veroordeling aan zijn broek. Die vonnissen werden in 2002 weer tenietgedaan door het Hof van Cassatie omdat ze verjaard waren. Ondanks zijn felle retoriek tegen de ‘rode rechters’ is Berlusconi er door dat traag werkende Italiaanse justitiesysteem altijd genadig van afgekomen.

Laatste gevecht

Dit jaar voert Berlusconi zijn laatste gevecht met justitie. Minister van justitie Alfano heeft al aangekondigd dat er snel een wetje zal komen om de vier hoogste gezagdragers – behalve Berlusconi, de president en de voorzitters van beide huizen van het parlement – tegen justitie te beschermen.

Berlusconi’s advocaten werken ook aan plannen om het hele parlement immuniteit te geven. Die situatie gold tot 1993, maar werd als onderdeel van de Operatie Schone Handen ongedaan gemaakt. Het is overigens de vraag of het herstel van de oude toestand wat zou opleveren. Ook nu bestaat de regel dat het parlement uitlevering van een parlementariër aan de rechter moet goedkeuren. Zowel bij rechts als bij links is daar weinig animo voor.

Al met al is de trukendoos van de premier nog lang niet leeg. Nadat soortgelijke plannen eerder waren verijdeld, hoopt de regering in september met een wet te komen die de duur van de processen flink moet bekorten. Die hervormingen zullen ongetwijfeld een grote chaos tot gevolg hebben. Duizenden strafzaken zullen voortijdig worden afgebroken. Berlusconi zal daar een grimmig genoegen aan beleven: hij is in één klap van zijn processen af.