Gaat Griekenland failliet?

Door het overheidstekort te laten oplopen tot 12,7 procent heeft Griekenland het vertrouwen verloren van de financiële markten. Hoe nu verder?

Wat is er mis in Griekenland?
Griekenland, een van de zestien eurolanden, leeft al jaren op te grote voet, heeft op grote schaal met cijfers gesjoemeld en kampt daarnaast met corruptie en interne onrust. Hierdoor en als gevolg van de kredietcrisis zijn de overheidstekorten opgelopen tot 12,7 procent van het bruto nationaal product. Volgens het stabiliteits- en groeipact, dat bij de introductie van de euro werd afgesloten om de stabiliteit van de munt te garanderen, zou dat tekort maximaal 3 procent van het BNP mogen zijn. Hoewel vrijwel geen enkel EU-land zich door de crisis meer aan dat pact houdt, zijn de overheidsfinanciën in Griekenland wel heel erg uit het lood geslagen. De financiële markten hebben het vertrouwen verloren dat Griekenland – in tegenstelling tot Nederland en Duitsland – vanaf 2011 weer orde op zaken heeft.

Waar heeft dit op de markten toe geleid?
Internationale beleggers vinden Griekse staatsobligaties waarmee het tekort moet worden gefinancierd, te riskant en mijden die. De koers van de obligaties dalen daardoor heel snel, waardoor de rente voor de Griekse leningen snel oploopt. Donderdag noteerde de rente zelfs 7,25 procent. Dat is twee keer zo hoog als Nederland en Duitsland en zelfs hoger dan Hongarije, dat aan de rand van het faillissement stond. Voor de Griekse overheid is dit een groot probleem. Zij moet zo veel rente meer betalen op de staatsschuld dat elk begin van bezuinigingen bijna automatisch teniet wordt gedaan. Tot nu toe hebben de Griekse banken de staatsleningen voor een groot deel opgekocht. Zij kunnen die weer belenen bij de Europese Centrale Bank (ECB) waarvoor ze euro’s krijgen. Vanaf volgend jaar is dat niet meer mogelijk, omdat de ECB eist dat die leningen weer een A-rating krijgen van kredietbeoordelaars. Op dit moment hebben ze nog slechts een B-rating.

Kan Griekenland failliet gaan?
In theorie wel: zou dat kunnen als het land onvoldoende euro’s heeft om aan zijn verplichtingen te voldoen. Griekenland kan niet uit de eurozone of de EU worden gezet. Het nieuwe Verdrag van Lissabon voorziet alleen in een vrijwillig vertrek. Dat Athene daartoe beslist, is zeer onwaarschijnlijk. Het moet dan de drachme opnieuw invoeren, een munt die op de financiële markten onderuit zal gaan, waardoor het voor Griekenland nog duurder wordt om te lenen.

Kunnen de andere eurolanden Griekenland gaan helpen?
Formeel kan dat niet, het verdrag verbiedt dat. Griekenland moet zich aan de afspraken uit het stabiliteitspact houden en zijn overheidsfinanciën saneren. Dat zal de Europese Commissie woensdag Athene nogmaals laten weten. Blijft Griekenland in gebreke, dan kan de Commissie een boete opleggen. Maar nood breekt wet. Als de problemen in Griekenland de koers van de euro te zwaar aantasten, zullen de andere eurolanden niet werkloos toezien hoe de koopkracht en pensioenen van hun burgers worden aangetast. Op wat voor manier de EU zal interveniëren is nog onduidelijk. In de verschillende media wordt gespeculeerd over een reddingsplan. De Europese Commissie, de Europese Centrale Bank en Griekenland ontkennen dit met klem.

Verwelkomen de Grieken Europese hulp?
De Grieken zeggen zelf dat er helemaal geen onoverkomelijke problemen zijn en dat ze zelf wel orde op zaken kunnen stellen. Premier Papandreou en minister van Financiën Papaconstantinou hebben daar al maatregelen voor aangekondigd.

Heeft Griekenland nog alternatieven?
Papandreou zou bij het IMF kunnen aankloppen in plaats van in Brussel. Maar ook het IMF stelt strikte voorwaarden aan eventuele hulp. Daarom heeft hij dit nu toe geweigerd. De Griekse regering heeft deze week getracht in het diepste geheim 25 miljard euro aan staatsobligaties aan China te verkopen, maar hebben naar verluidt nul op het rekest gekregen.