‘Amerikanen zaten achter conflict’

Diplomaten, academici en politici discussiëren in Berlijn over de oorlog in Georgië. Het lijkt op een informatiesessie van het Kremlin....

Nog geen twee weken na de Russische inval in Georgië heeft John McCain in de peilingen een voorsprong genomen op Barack Obama. Is dat toeval, wil een oudere Duitser weten van de deelnemers aan een paneldiscussie over het Kaukasusconflict in het Berlijnse hotel Adlon. Per omgaande geeft hij zelf het antwoord op deze intrigerende vraag. ‘Natuurlijk is dat geen toeval. Want de Amerikanen hebben de oorlog georkestreerd. Zij hebben er de anti-Russische hysterie in Oost-Europa mee aangewakkerd, en ze hebben er het ultieme argument aan ontleend voor de plaatsing van hun atoomraketten in Polen.’

In de fraai ingerichte zaal bevinden zich vele tientallen diplomaten, academici en politici – onder wie de trouwe transatlanticus Hans-Ulrich Klose (SPD) en Egon Bahr, de architect van de ontspanningspolitiek van Willy Brandt. Maar geen van hen protesteert tegen de suggestie dat de oorlog in Georgië door de VS is beraamd.

En niemand maakt bezwaar tegen de suggestie van een andere vragensteller dat de media niet kritisch over de Georgische rol in het conflict mogen berichten. ‘Laat de veel geprezen persvrijheid wel toe dat jullie Saakasjvili als agressor aanmerken in plaats van de Russen?’ vraagt hij aan Markus Wehner van de Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung (FAS).

Op dat moment had Alexander Rahr, die de discussie namens de Deutsche Gesellschaft für Auswärtige Politik (DGAP) heeft belegd, moeten weten dat zijn initiatief een aanfluiting dreigt te worden. Hij heeft de aanwezigen immers een nuchtere, toekomst- en oplossingsgerichte gedachtenwisseling in het vooruitzicht gesteld. En tijdens zijn inleiding heeft hij zijn diensten aangeboden als ‘eerlijke bemiddelaar’ tussen Oost en West. Maar de bijeenkomst heeft meer weg van een informatiebijeenkomst van het Kremlin. De Georgische zienswijze is tenslotte al genoeg over het voetlicht gebracht.

Aan de paneltafel zitten een Russische regeringsvertegenwoordiger, een aartsbisschop van de Russisch-orthodoxe kerk, een Russische ‘Kaukasusdeskundige’ en een aantal Russische publicisten en journalisten. Zij beklagen zich over de ‘dubbele standaard’ van westerse politici die Poetin als potentaat afdoen, maar Saakasjvili als democraat aanprijzen. Zij achtten het Westen slecht toegerust voor een bemiddelingsrol omdat het te veel partij was in het conflict. Ze vertellen over misdragingen van de Georgische troepen, en loven het ‘foutloze optreden’ van de Russische militairen.

De enig aanwezige Georgische journalist, Malchaz Gulaschwili van de Georgian Times, maakt omstandig kenbaar geen vriend van Saakasjvili te zijn. Ook hij vertolkt het standpunt dat de Georgische president zo dom is geweest om in de val te lopen die de vermaledijde Amerikanen voor hem hadden opgezet. Washington wilde oorlog op de Kaukasus om raketten in Polen te kunnen plaatsen. Het arme Georgische volk moet daar de gevolgen van ondervinden.

Voor sommige toehoorders is deze complottheorie makkelijker te verteren dan de opvatting van Markus Wehner van de FAS dat Rusland de vijandschap van zijn vroegere socialistische broedervolken misschien ook wel een beetje aan zichzelf heeft te wijten. Voor een van de aanwezigen is deze insinuatie een reden de krant op te zeggen. Want van ‘koude-oorlogstaal’ houden ze niet in Duitsland.