Als de banken vallen, moet het milieu wachten

Zijn we nu echt aan de meltdown ontsnapt? Hoe heeft het zover kunnen komen en wat kunnen we doen om een nieuwe meltdown te voorkomen?...

Om die vragen draait het vandaag en morgen op de top van de Europese leiders in Brussel. En dan gaat het natuurlijk niet over de gevolgen van global warming, maar over de financiële meltdown waaraan de wereld net lijkt te zijn ontsnapt.

Eigenlijk zouden de ambitieuze milieuplannen die de Europese leiders begin vorig jaar lanceerden, centraal staan op de topbijeenkomst. Dat moet ook wel, willen de EU-landen zich houden aan het voornemen om de uitgewerkte plannen uiterlijk eind dit jaar rond te krijgen. Maar de financiële crisis heeft het onderwerp bijna volledig ondergesneeuwd. Als de banken op omvallen staan, moet het milieu even wachten, is de boodschap.

Voorzitter José Manuel Barroso van de Europese Commissie riep de Europese leiders gisteren nog op zich te houden aan hun plannen om de uitstoot van kooldioxide per 2020 met 20 procent te verminderen. ‘Het redden van de planeet is geen drankje na de maaltijd, dat je kunt laten staan of niet. Klimaatverandering verdwijnt niet door de financiële crisis’, hield hij hen voor. Barroso waarschuwde dat de geloofwaardigheid van de EU op het spel staat, als de EU-landen hun beloften niet nakomen.

Geloofwaardigheid of niet, volgens diplomaten is de animo voor de plannen bij een aantal landen flink afgenomen als gevolg van de crisis. De Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken Franco Frattini zei eerder deze week dat het hele milieupakket nog eens onder de loep moet worden genomen, gezien de financiële crisis. Ook de Poolse premier Donald Tusk vindt dat wijzigingen noodzakelijk zijn in de ‘huidige omstandigheden’.

Ironisch genoeg is het vooral de Duitse bondskanselier Angela Merkel, die juist het initiatief nam voor de CO2-plannen, die nu op de rem trapt. Zij is bang dat de concurrentiepositie van de Duitse industrie verzwakt zal worden. Merkel wil dat de zware industrie wordt vrijgesteld van de verplichting om vanaf 2013 geleidelijk te gaan betalen voor de uitstoot van CO2. Anders zullen de energie verslindende bedrijven wegtrekken naar landen met minder strenge milieunormen, waarschuwt Merkel.

Polen vindt dat de plannen van de Commissie onvoldoende rekening houden met het feit dat de CO2-uitstoot in de Oost-Europese landen in de jaren negentig al flink is gedaald doordat tal van bedrijven de deuren moesten sluiten.

Ook is Polen het niet eens met het voorstel dat de elektriciteitscentrales – in Polen vaak op kolen gestookt – al meteen vanaf 2013 alle hun uitstootrechten moeten kopen. In dat geval zouden de Poolse centrales moeten overschakelen op gas, wat het land weer afhankelijker zou maken van Rusland, de grootste gasleverancier van de EU. Dat is nu juist iets dat de EU wil vermijden.

Frankrijk, momenteel voorzitter van de EU, wil graag nu al over deze kwesties een aantal basisafspraken maken, zodat de EU-leiders op de top in december spijkers met koppen kunnen slaan. De Franse regering voelt er wel voor tegemoet te komen aan de Poolse en Duitse bezwaren, maar voor een complete herziening van het pakket is Parijs niet te porren. Volgens diplomaten is het dan ook zeer de vraag of er in deze omstandigheden een compromis uitrolt. ‘Iedereen verschuilt zich achter de financiële crisis’, zegt een diplomaat.