VS snakt naar Europees ziektekostenstelsel

Bijna de helft van de Amerikanen wil een ziektekostenstelsel zoals in Europa.

‘Ik verwijs u door naar de dermatoloog. De huid moet elk jaar gecontroleerd worden. En bent u al naar de oogarts geweest? U ziet goed, maar het is verstandig uw ogen regelmatig te onderzoeken op glaucoom.’

Zo uitgebreid wordt in Amerika gezorgd voor mensen met een adequate ziektekostenverzekering, dat de jaarlijkse dokterscontrole, de physical, makkelijk uitloopt op een duur verwijsfeest.

Bij Rebecca Specht, een 50-jarige verpleegster in Las Vegas, ligt het precies omgekeerd. Ze kan niet naar de dokter. Specht kreeg eerst borstkanker en toen, door een prik van een naald, hepatitis-B. Ze verloor haar baan door haar slechte gezondheid. ‘En zodra je geen werk meer hebt, heb je ook geen ziektekostenverzekering’, vertelt ze per telefoon vanuit Las Vegas.

Haar man James, casinomedewerker, overkwam na een vijfvoudige bypassoperatie hetzelfde. Zijn nieuwe werkgever, een klein bedrijfje, biedt geen ziektekostenverzekering.‘Ik werk vanaf mijn 17de, hij vanaf zijn 18de. We hebben altijd belastingen betaald’, zegt Rebecca. ‘En hier zitten we dan, zonder verzekering en met grote gezondheidsproblemen.’

Door de doktersrekeningen konden ze de hypotheek op hun pas gekochte huis niet meer opbrengen. De bank heeft het in beslag genomen, het echtpaar is verhuisd naar een huurwoning. Het is echt treurig, want er zijn in Amerika heel veel mensen die dit overkomt’, zegt Rebecca.

De statistieken geven haar gelijk. Amerika geeft twee keer zo veel per hoofd uit aan gezondheidszorg als Engeland of Frankrijk, omdat de artsen en de farmaceutische bedrijven veel meer verdienen en er weinig afremming in het systeem is ingebouwd. Tegelijkertijd zijn 46 miljoen burgers niet verzekerd voor ziektekosten. Ze worden wel behandeld als ze naar de eerste hulp gaan, maar krijgen daarvoor vaak een forse rekening.

Andere Amerikanen zijn verzekerd, maar komen er bij ziekte opeens achter dat de dekking niet volledig was. Steeds meer mensen vragen persoonlijk faillissement aan wegens dokterskosten.

De horrorverhalen komen in aanloop naar de presidentsverkiezingen avond aan avond in de huiskamer, gebracht door actiegroepen die de politiek onder druk zetten om eindelijk iets te veranderen. De geesten lijken er rijp voor. Uit peilingen blijkt dat gezondheidszorg een van de belangrijkste onderwerpen wordt gevonden. Bijna de helft van de mensen voelt nu voor een algemeen ziektekostenstelsel als in Canada of Europa, terwijl 28 procent tegen is.

Obama krijgt in peilingen dan ook meer steun voor zijn gezondheidsplan, dat een snelle uitbreiding van ziektekostenverzekering belooft. Maar in Amerika klinken termen als ‘staatsgezondheidszorg’ en ‘Canadees systeem’ nog altijd afschrikwekkend. Veel Amerikanen zijn bang dat ze niet meer vrij hun arts mogen kiezen. Dat is precies wat de campagne van John McCain voorspelt. Omgekeerd waarschuwt Obama met een agressieve campagne voor de vrije markt-ingreep van McCain.

‘Het Obamaplan is veruit het beste, omdat het tientallen miljoenen mensen verzekert die nu onverzekerd zijn’, zegt econoom John Holahan van het Urban Institute. ‘McCain zou de markt verder dereguleren, en dan krijgen de jonge, gezonde mensen goedkopere zorg en arme mensen die het nodig hebben betalen meer.’

John Sheils, zorgverzekeringsexpert van het onderzoeksinstituut Lewin Group, beaamt dat veel mensen onder McCains plan geen verzekering meer zouden kunnen betalen. Maar hij vindt beide plannen slecht. Sheils: ‘Ze bouwen voort op bestaande systemen en geven verschrikkelijk veel geld uit: Obama 1.200 miljard in tien jaar, McCain 2.100 miljard. Het zijn eigenlijk vooral ‘weggevertjes die het goed doen tijdens campagne.’

‘Maar ik maak me niet zoveel zorgen, want het Congres zal waarschijnlijk toch van voren af aan beginnen.’ Holahan en Sheils zijn het eens dat er nu groter draagvlak is om echt iets te veranderne. ‘De kosten groeien naar 18 procent van het bnp’, zegt Holahan. ‘Dat kunnen we niet meer betalen.’