Met trekkend been zet EU een stap voorwaarts

Met het optreden in de kredietcrisis heeft de EU alom lof geoogst. Toch zijn er zorgen in Brussel: over de milieuregels....

Europese leiders, eurocommissarissen en Brusselse diplomaten verkondigen het al dagen: een nieuw Europa is opgestaan. De kredietcrisis heeft het verlammende gekibbel in de Europese Unie over een nieuw huishoudelijke reglement – het Verdrag van Lissabon -- weggeblazen. De EU zit weer in de cockpit van de mondiale ontwikkelingen, klinkt het tevreden.

Op financieel terrein is dat zeker het geval. Op initiatief van de EU komt er in november een internationale conferentie die de grondslagen moet leggen voor een nieuwe financiële wereldorde.

Ook de Verenigde Staten lijken de noodzaak van een nieuw Bretton Woods – de conferentie waar het IMF en de Wereldbank geboren werden – wel in te zien. Morgen nodigen de Franse president Nicolas Sarkozy, tijdelijk EU-voorzitter, en voorzitter José Manuel Barroso van de Europese Commissie, de Amerikanen uit als zij bij president Bush op bezoek zijn.

De maatregelen die de EU heeft genomen om de kredietcrisis te bestrijden – nationalisaties van banken, garantie op leningen en spaartegoeden – krijgen alom applaus. De VS kopiëren ze inmiddels. En binnen één week heeft de EU de geesten rijp gemaakt voor scherper en gecoördineerd toezicht op financiële instellingen. Tot voor kort was dergelijke staatsbemoeienis met de haute finance onbespreekbaar.

Opvallend is dat de Britse premier Gordon Brown, de euroscepticus in het EU-gezelschap, het voortouw nam bij veel van deze plannen. Dat werd niet ingegeven door idealisme maar door puur eigenbelang: de Londense City werd als eerste hard getroffen door de credit crunch in de VS.

Ook de eendracht in de EU over uniforme noodplannen, kent een pragmatische achtergrond. Aanvankelijk probeerden landen afzonderlijk hun banken te redden. Toen ze hun miljarden euros zagen verdampen (zie het eerste reddingsplan voor Fortis), werden de acties afgestemd. Het leiden kwam pas na het lijden.

Staat de EU te trappelen om haar nieuwe financiële missie uit te dragen, bij de aanpak van de klimaatverandering wordt het steeds stiller. En juist daar liep de EU al voorop met haar belofte de CO2-uitstoot met twintig procent te verminderen.

De economische crisis die op de financiële volgt heeft de EU-lidstaten kopschuw gemaakt. Oost-Europese landen als Polen maar ook Italië en Duitsland voelen er niets voor hun stagnerende industrieën nu op te zadelen met strengere regels voor CO2-emissies. Die kosten immers geld wat de concurrentie niet-Europese landen moeilijker maakt. En dat kost banen.

De Europese Commissie is ‘zeer bezorgd over deze minimalistische tendens’. Niet alleen vanwege het milieu maar ook omdat volgens Barroso de geloofwaardigheid van de EU in het geding is.

Afgelopen jaren heeft Europa de VS en China onder zware druk gezet dezelfde klimaatdoelen na te streven. Het geschuif van sommige lidstaten ondermijnt het klemmende beroep op de buren.

Sarkozy en Barroso moeten de komende weken een CO2-pakket in elkaar sleutelen dat voor alle lidstaten acceptabel is. ‘Een gigantisch zware klus’, klinkt het in de Commissie. ‘Maar we blijven hoopvol.’

De stap voorwaarts die de EU op financieel terrein zet, gaat dus gepaard met een trekkend been. Ook is er voorlopig geen zicht op een oplossing voor het Verdrag van Lissabon, dat in juni door de Ieren werd verworpen.

Maar Sarkozy houdt goede moed. Hij verwacht dat de ervaringen van de afgelopen weken de Ieren ervan zullen overtuigen dat de EU een permanente voorzitter nodig heeft. ‘Misschien kunnen we de burgers met Europa verzoenen door deze crisis’.