‘Hij begrijpt onze worsteling beter dan Hillary’

Voor ‘Iowa’ waren de zwarten in South Carolina op de hand van Hillary Clinton. Nu lijkt Barack Obama te winnen....

Als de opiniepeilingen in Californië en The New York Times hem doen wanhopen, zou Barack Obama eens moeten gaan kijken bij het stembureau aan Harden Street in Columbia. Daags voor de Democratische voorverkiezing in South Carolina staat een rij vroege kiezers te wachten.

Ze zijn bijna allemaal zwart en ze gaan bijna allemaal stemmen op ‘Barack’ , zoals ze hem noemen. Sommigen dragen zijn buttons.

‘Het is niet omdat hij zwart is’, verzekert Kimberly Hicks, die bij een farmaceutisch bedrijf werkt. ‘Hij is heel intelligent en heeft de juiste boodschap voor dit moment. Als hij niet iets te bieden had, zou ik niet op hem stemmen. Ik vind het juist zo goed dat hij het nooit over zijn huidskleur heeft en iedereen aanspreekt.’

En toch is er iets vreemds gebeurd in South Carolina. Voor Iowa waren de zwarten, de helft van het Democratische electoraat, overwegend op de hand van Hillary Clinton. Op de avond van 3 januari kwamen de historische beelden op de televisie: Obama en zijn zwarte gezin die in Des Moines werden toegejuicht door een menigte blanken. Hij had de eerste voorverkiezing gewonnen.

‘Man, ik dacht dat ik gek werd’, vertelt ondernemer Tony Rivers, in Charleston ook wel bekend als de rapper TR Flow. ‘Is die televisie soms kapot? Ze klappen voor een zwarte. Ze luisteren naar hem.’

Menig zwarte uit South Carolina, een staat waar een generatie geleden nog strikte rassenscheiding heerste, werd die avond over zijn scepsis heen geholpen. ‘Ze zagen dat Obama verkiesbaar is in een blanke staat. In New Hampshire en Nevada eindigde hij ook heel hoog. Dat heeft de stemming doen omslaan’, zegt een medewerker van de Obama-campagne.

Maar Paul Livingston, een docent en lokaal politicus, twijfelt. ‘Ik ben bang voor november. Nu juichen al die blanken wel voor Obama. Maar als puntje bij paaltje komt, kiezen ze misschien toch liever een blanke.’

Het wantrouwen tussen blank en zwart zit diep in South Carolina. De zwarte gemeenschap lijdt onder werkloosheid, schooluitval, drugsgebruik en gebroken gezinnen. ‘ Al mijn vrienden zitten in de gevangenis of zijn vrij op borgtocht’ , zegt TR Flow.

Bitter spreekt hij over het racisme in de rechtspraak, net als Livingston. En beiden komen al na tien minuten uit op het slavernijverleden, de oorzaak van alles in hun ogen.

Maar net als Barack Obama zien ze ook het falen van de zwarte gemeenschap zelf. ‘Het is niet allemaal de schuld van de blanke man’, zegt TR Flow. Livingston gaat als lokale voorzitter van de One Hundred Black Men-beweging in zijn nette pak eten met zwarte jongemannen, om ze te stimuleren.

Veel zwarten verwachten dat Barack Obama iets aan hun problemen gaat doen, al was het maar omdat hij er als straathoekwerker in Chicago intensief mee bezig was.

‘Hij begrijpt onze worsteling beter dan Hillary ’, zegt Alonzo Hamilton van de Blades-kapsalon in Charleston. Hij zet zijn tondeuse op de dikke nek van een klant, ook al een Obama-fan. Kap- en schoonheidssalons, waar vreemden uren met elkaar doorbrengen, zijn belangrijke ontmoetingsplaatsen voor de zwarte gemeenschap.

‘De kapsalon is de country club van de zwarte man’, zegt de klant. Martin Luther King maakte er voor diens beweging al gebruik van. De campagnevoerders van nu doen het hem na. Elke salon van South Carolina heeft posters van Obama aan de muur of materiaal van Clinton op de tafel.

Vooral de schoonheidssalons zijn jachtgebied, want zwarte vrouwen twijfelen sterker tussen Obama en Clinton. ‘Ik ging naar Barack en ik kon aan zijn lichaamstaal zien dat hij oprecht is. Maar Hillary heeft de ervaring’, zegt verpleegster Ree Alexander in Mary’s Beauty Salon, een klein gebouwtje in Columbia met droogkappen uit de jaren vijftig. Mary, de oude eigenaresse, smeert crème op het hoofd van Alexander, die haar kroeshaar volgens de mode glad wil hebben.

‘Het belangrijkste is dat een Democraat wint in november, zegt Mary. Haar klant knikt. ‘Ja, we willen onze stem niet verspillen’.

Dat kan gunstig uitpakken voor de Clintons, van oudsher populair onder zwarte kiezers. Schrijfster Toni Morrison noemde Bill ‘de eerste zwarte president’. Maar zijn recente kritiek op Obama valt slecht bij velen. In de peilingen tekent zich een door zwarte kiezers bepaalde Obama-overwinning af.

Hij heeft het hard nodig nu hij landelijk achterligt op Clinton. Maar al die zwarte steun kan hem in staten als Californië weer schaden. Niet voor niets let Obama er ook hier bij zijn toespraken zorgvuldig op geen zwarte kandidaat te zijn. “We zijn één volk’, zegt hij steeds. Het is een breuk met de stijl van eerdere zwarte politici als Jesse Jackson. De oude garde wantrouwt Obama dan ook. Met een vader uit Kenia, een blanke moeder, een jeugd in Hawaii en een eliteopleiding, heeft hij geen typisch Afro-Amerikaanse biografie. Volgens sommigen is hij ‘niet zwart genoeg’. Onzin, vindt kantinejuffrouw Roxanne Graddic voor het stembureau: ‘In dit land is één druppel zwart al genoeg’.

Anders dan in Nederland bevelen Amerikaanse kranten de kandidaten van hun keuze aan. Hillary Clinton doet het daarbij beter dan Barack Obama. Vrijdag kreeg ze de begeerde aanbeveling van The New York Times.

De krant roept Democraten op om haar te kiezen, vooral omdat ze de details van haar toekomstige beleid beter heeft doordacht en beheerst dan Barack Obama, en omdat ze meer ervaring heeft. ‘Wanneer wij haar horen praten over het beleid en de antwoorden op Amerika’s grote problemen, zijn we zeer onder de indruk van de diepte van haar kennis, de kracht van haar intellect en de breedte van, jawel, haar ervaring’, aldus het hoofdredactioneel.

The New York Times vindt wel dat Clinton de toon van de campagne moet matigen, omdat de huidige aanvallen op Obama schade toebrengen aan haar kandidatuur.

Bij de Republikeinen beveelt de krant John McCain aan. Hij is de enige kandidaat die echt samenwerkt met de Democraten. Zijn aantreden zou een breuk betekenen met de regeringsstijl van president Bush. Hij wil maatregelen tegen klimaatverandering en is tegen de huidige behandeling van krijgsgevangenen. ‘Hij zou een keuze bieden aan een bredere groep Amerikanen dan de andere Republikeinse kandidaten’, prijst The New York Times.

De krant beschrijft ex-burgemeester Rudy Giuliani van New York in zeer negatieve bewoordingen: hij is ‘bekrompen, wraakzuchtig en obsessief geheimzinnig’ en heeft 9/11 ‘schaamteloos’ uitgebuit. Giuliani’s arrogantie en gebrekkig beoordelingsvermogen zijn adembenemend’, oordeelt de krant. Toen Giuliani dit donderdag voorgelegd kreeg tijdens een tv-debat, antwoordde hij dat het het aardigste was dat de krant in maanden over hem had geschreven.