Chronologie Belgische formatiecrisis

Een interim-regering is 194 dagen na de Belgische verkiezingen aangetreden. Een chronologisch overzicht van de crisis tot nu toe.

10 juni
Federale verkiezingen in België. In Vlaanderen wint het kartel van de christen-democraten (CD & V) en de Nieuw-Vlaamse Alliantie (N-VA) onder leiding van Yves Leterme. In Wallonië zijn de socialisten voor het eerst in de geschiedenis niet de grootste partij. Dat is de liberale MR van Didier Reynders.

13 juni
Reynders wordt informateur. Hij praat met honderden vertegenwoordigers van belangenorganisaties, maar voert nog geen echte politieke onderhandelingen. Wel is duidelijk dat een 'oranje-blauwe' regering van christen-democraten en liberalen het meest voor de hand ligt.

5 juli
Na de informateursronde van Reynders stelt koning Albert II nog geen formateur aan, maar een koninklijk bemiddelaar. Dat is oud-premier Jean-Luc Dehaene. Hij is vooral somber over de Vlaamse eisen voor een staatshervorming. Een ander probleem is dat de Franstalige christen-democraten (CDH) huiverig blijven voor een regering met de liberalen en de Vlaamse christen-democraten. De CDH had gehoopt op besprekingen met de socialisten.

15 juli
Yves Leterme begint voor de eerste keer als formateur. Het is het begin van moeizame onderhandelingen op het kasteeldomein Hertoginnedal.

21 juli
Op de nationale feestdag verwart Leterme het Belgische volkslied met de Franse Marseillaise. Hij biedt excuses aan, maar is boos over de rel die de Franstalige media daar van maken.

27 augustus
De koning roept een aantal dagen een reeks ministers van staat bij zich. Het zijn (oud-)politici die in het verleden ook crises tussen de landsdelen hebben meegemaakt en opgelost.

29 augustus
De koning stelt Kamervoorzitter Herman Van Rompuy aan als 'verkenner'. De partijgenoot van Leterme zal vier weken lang vergeefs oplossingen voor de staatshervorming zoeken. Wel lekt er voor het eerst veel minder informatie naar de media.

29 september
Verkenner Herman Van Rompuy geeft zijn opdracht terug aan de koning. Leterme wordt opnieuw formateur. De komende weken worden enkele deelakkoorden over onder meer justitie en migratie gesloten. Maar de drie hete hangijzers, de staatshervorming, de splitsing van het kiesdistrict Brussel-Halle-Vilvoorde en de begroting blijven onopgelost en het wantrouwen blijft groot.

3 oktober
Vlamingen en Franstaligen kruisen enkele woensdagen achter elkaar de degens in de vaste Kamercommissie Buitenlandse Zaken. Inzet: de splitsing van het kiesdistrict Brussel-Halle-Vilvoorde. De Vlamingen dreigen telkens een wetsvoorstel in stemming te brengen om 'BHV' te splitsing, voor de Franstaligen is dat onaanvaardbaar.

7 november
Yves Leterme doet een ultieme poging om een oplossing te vinden voor de ruzie over het kiesdistrict Brussel-Halle-Vilvoorde. Lukt dat niet, dan gaan de Vlaamse partijen over BHV stemmen in de vaste Kamercommissie Binnenlandse Zaken. Als die stemming doorgaat, dan dreigen de Franstalige partijen de formatie van 150 dagen op. De stemming gaat door, en de formatie komt feitelijk stil te liggen.

1 december
Nadat in november pogingen worden gedaan om de formatie af te ronden, inclusief een afspraak over de staatshervorming, lopen de onderhandelingen uiteindelijk toch weer stroef. Formateur Leterme stelt de onderhandelaars drie vragen over de staatshervorming, die ze met ‘ja’ moeten beantwoorden. De Vlaamse en Franstalige liberalen stemmen in, en ook het kartel van Vlaamse christen-democraten en de Nieuw-Vlaamse Alliantie (CD&V/N-VA) gaat akkoord. Maar de Franstalige christen-democraten zeggen nee. Leterme biedt daarop voor de tweede keer zijn ontslag als formateur aan bij koning Albert.

3 december
Demissionair premier Guy Verhofstadt heeft een ‘informatieopdracht’ gekregen. Hij heeft van de koning de vraag gekregen om 'hem op zeer korte termijn te informeren hoe de huidige impasse kan worden doorbroken en daartoe alle nodige contacten te leggen'. Hoewel er sprake is van een ‘informatieopdracht’, krijgt Verhofstadt niet de titel van informateur. Eerder deze dag waren er nog speculaties dat Verhofstadt een ‘noodregering’ zou vormen, die óók over de staatshervorming zou moeten nadenken. Maar dat plan werd in de loop van de dag afgeschoten.

21 december
De Belgische interim-regering onder leiding van premier Guy Verhofstadt legt de eed af bij koning Albert van België. De regering treedt 194 dagen na de verkiezingen aan, na een half jaar vol crises en ruzies tussen Vlamingen en Walen. Verhofstadt wordt eerste minister en Yves Leterme minister van Staatshervorming en van Begroting. De Waalse liberaal Didier Reynders blijft op Financiën. Leterme krijgt drie maanden de tijd om enigszins in de luwte te werken aan een nieuwe staatshervorming van België, hét punt waarop alle formatiepogingen de afgelopen zes maanden stukliepen.