Balkenende pleit in New York voor respect

Na een week New York sprak Balkenende de VN toe. De premier maakte van Nederland weer even een gidsland...

Na dagen vol werkontbijten, topoverleggen, borrels en interviews, deed Jan Peter Balkenende gisteren eindelijk waarvoor hij naar New York was gekomen. De premier sprak de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties toe.

Voor even bevrijd van het gezelschap dat hem tijdens zo’n bezoek afschermt, hield Balkenende zijn verhaal. Het thema: ‘Respect, responsibility, relevance.’ Het gaat om respect voor de mensenrechten, de wet en ‘onze’ planeet. Om verantwoordelijkheid nemen als leden van de internationale gemeenschap. En om vergroting van de relevantie van de VN.

De abstractie van die begrippen liet de premier snel achter zich. Vroeg in zijn rede ging Balkenende in op de crisis in Birma: ‘In Birma schieten soldaten op monniken en burgers die vreedzaam demonstreren. Wij veroordelen dit brute geweld ten zeerste.’

Sancties
Balkenende riep de Veiligheidsraad op om maatregelen te nemen, ‘inclusief sancties’. Mocht dit niet op de korte termijn lukken, bijvoorbeeld door het dwarsliggen van China, dan ‘zullen we onze eigen verantwoordelijkheid nemen’. Samen met de VS zal de EU de druk op het Birmese regime in dat geval vergroten, waarschuwde de premier.

Nederland haalde hij positief aan: ‘De toekomst is aan de landen die uitblinken in energiebesparing en het gebruik van schonere technologieën’, zei hij. Op andere momenten in de week had hij aangegeven dat Nederland fakkeldrager is in de omgang met klimaatverandering en milieuproblemen.

In Afghanistan blinken Nederlandse troepen uit door defensietaken te combineren met ‘ontwikkeling en diplomatie’. Alleen zo kan een duurzame vrede worden bereikt. Balkenende zei te hopen dat de Verenigde Naties zich breder en duidelijker in Afghanistan zullen manifesteren. De vraag of Nederland langer zal blijven in Uruzgan wilde hij niet beantwoorden.

Slechts op een enkel moment was de goedgemutste Balkenende scherp. Hij hekelde in zijn rede ‘jaarlijks terugkerende resoluties’. Dat zijn goede voornemens of plichtmatige veroordelingen, die nooit ergens toe leiden. ‘Beter is het te investeren in vertrouwen tussen Noord en Zuid, West en Oost.’ Concreter werd hij niet. Hij bepleitte eenheid in de VN-reacties op crises, om te voorkomen dat ‘een woud van vlaggen met VN-logo’s’ wordt geplant in ontwikkelingslanden en rampgebieden.

Nederland financiert VN-organisaties op basis van meerjarenplannen. En even was Nederland weer gidsland: ‘Ik hoop dat anderen deze benadering zullen volgen.’

Beurs
Zelfverzekerdheid was gisteren ook te proeven op de New York Stock Exchange. Balkenende mocht de beurs openen, nadat hij met toplieden van Nederlandse bedrijven had gesproken. ‘Mooi om te zien dat Nederland hier volop meespeelt’, zei Balkenende. Dat was een zin die hij de afgelopen dagen in diverse varianten uitsprak. Zestien ondernemingen zijn genoteerd aan de beurs in New York. ‘Samen hebben die een waarde van 500 miljard dollar’, zei de premier, waarna hij een betekenisvolle stilte liet vallen.