De EU mag Birma niet in de steek laten

De EU moet met een Actieplan komen om de dictatuur in Birma aan te zetten tot hervormingen en de bevolking te steunen, zegt Peter Ras....

Op 27 mei hebben de dictators van Birma het huisarrest van de Birmese oppositieleidster Aung San Suu Kyi opnieuw met een jaar verlengd. Zij zit nu al meer dan tien jaar gevangen vanwege haar geweldloze strijd voor vrijheid in Birma.

Birma breekt alle records als het gaat om mensenrechtenschendingen. Er is geen land ter wereld dat zo veel kindsoldaten kent als Birma. Nergens anders komt op zo’n grote schaal dwangarbeid voor.

Er is geen regime op aarde dat zo veel landmijnen inzet als het Birmese.

Het regime verrijkt zich door middel van buitenlandse investeringen in gaswinning, teakexport en nu ook in dammen (Buitenland, 22 mei). Intussen doet de internationale gemeenschap vrijwel niets. Ook de Europese Unie lijkt het te ontbreken aan visie én aan de politieke wil om een doorbraak in Birma te helpen forceren.

Europese bedrijven, onder meer uit Groot-Brittannië, Nederland en vooral Frankrijk (Total) hebben in de jaren negentig de positie van het Birmese generaalsregime enorm versterkt door middel van grootschalige investeringen. Europa heeft nu dan ook een historische verplichting om het moorden in Birma te stoppen en de vluchtelingen in de jungle van Oost-Birma een helpende hand toe te steken.

Om het moorden en plunderen in Birma een halt toe te roepen, is een duidelijke strategie onontbeerlijk én de bereidheid deze ook echt uit te voeren. De Europese Unie dient dringend een ‘Actieplan Birma’ uit te voeren. Kernpunten hiervan dienen te zijn: enerzijds het stapsgewijs opvoeren van de internationale druk op de Birmese junta om een proces van politieke hervormingen te beginnen en anderzijds een structurele vergroting van de steun aan de Birmese bevolking.

De EU dient allereerst een initiatief te nemen om, samen met China en de Zuidoost-Aziatische buurlanden van Birma (ASEAN), druk uit te oefenen op de dictators van Birma om een daadwerkelijk proces van politieke hervormingen en verzoening te beginnen en de ruim 1.100 politieke gevangenen vrij te laten.

Als dit zes maanden na 27 mei onvoldoende heeft opgeleverd, moeten de lidstaten van de EU in de VN-Veiligheidsraad, een nieuw initiatief nemen om Birma door de Veiligheidsraad te laten veroordelen en het regime via de Veiligheidsraad stapsgewijs verder onder druk te zetten.

Dit kan slagen, mits China plus de ASEAN-lidstaten én het huidige lid van de Veiligheidsraad Indonesië voldoende worden bewerkt om mee te werken. Nederland onderhoudt een speciale relatie met Indonesië; deze moet ten volle worden benut.

De kwestie Birma dient verder prioriteit te krijgen op de eerstvolgende EU-China Top. En als de EU het wil, heeft het wel degelijk machtsmiddelen om de Aziatische landen onder druk te zetten om deze extreme kwestie te helpen oplossen.

Momenteel onderhandelt de EU met ASEAN over een vrijhandelsverdrag; dit zou er niet mogen komen zolang de kwestie Birma niet is opgelost. Het EU-wapenembargo tegen China mag niet worden opgeheven zolang China de Birmese dictators steunt met wapens en met investeringen. De Olympische Spelen in Peking mogen niet geluidloos voorbijgaan zonder dat de EU China heeft gestimuleerd zijn verantwoordelijkheid te nemen door te helpen buurland Birma te stabiliseren en te hervormen.

Tegelijkertijd dient de Birmese burgerbevolking krachtig gesteund te worden in deze extreem moeilijke periode. De humanitaire hulp aan vluchtelingen in Oost-Birma moet via grensoverschrijdende steun uit Thailand sterk opgevoerd worden. Lokale Birmese organisaties die zich inzetten voor bijvoorbeeld bestrijding van de escalerende aidsepidemie, voor het zieltogende onderwijs en voor bescherming van het regenwoud, dienen financieel versterkt te worden en een internationaal platform te krijgen.

Humanitaire hulp door internationale instanties dient uitgebreid te worden om meer gebieden in Birma te bereiken. Waar mogelijk moeten microkrediet-programma’s worden opgezet om de bevolking uit de schrijnende armoede te halen waarin het door decennia sociaal-economisch wanbestuur is terechtgekomen.

Het Birma Actieplan kan niet opgedeeld worden; zonder effectieve internationale druk zal het Birmese regime geen hervormingen invoeren en blijft de mensenrechtensituatie dramatisch, met alle grensoverschrijdende gevolgen van dien, zoals vluchtelingenstromen en uitbreiding van de hiv-epidemie vanuit Birma. Zonder grotere steun aan de bevolking zakt de Birmese bevolking verder weg in een moeras van armoede.

De grote vraag is wat we gaan doen na 27 mei. Laten we Aung San Suu Kyi en de Birmese bevolking in de steek en blijven we lijdzaam afwachten hoe Birma’s etterende wond steeds meer landen in Zuidoost-Azië infecteert? Of bieden we Aung San Suu Kyi de helpende hand en komen we daadwerkelijk in actie?