Chiquita financierde doodseskaders Colombia

Chiquita Brands, de grootste bananenproducent ter wereld, heeft zich tegenover de Amerikaanse justitie schuldig verklaard aan het jarenlang financieren van de Colombiaanse Verenigde Zelfverdedigingsgroepen (AUC)....

De AUC is eind 2001 door de Amerikaanse autoriteiten gekwalificeerd als een terroristische organisatie. Tegen de meeste leiders van de paramilitairen loopt een uitleveringsverzoek vanwege hun belangrijke rol in de internationale drugshandel. In hun twintig jaar lange strijd tegen de guerrillabeweging FARC hebben zij zich bovendien schuldig gemaakt aan de meest grove schendingen van de mensenrechten.

Volgens een onderzoek van het Amerikaanse ministerie van Justitie deed Chiquita via haar dochterbedrijf Banadex tussen 1997 en februari 2004 meer dan honderd betalingen voor in totaal 1,7 miljoen dollar aan de AUC voor ‘bescherming’ van de bananenplantages in de Colombiaanse provincies Urabá en Santa Marta. In een verklaring zei Chiquita dat ‘wij te goeder trouw en bezorgd voor de veiligheid van onze werknemers waren’. Om de betalingen te verbergen, werden de boeken vervalst.

De Amerikaanse openbaar aanklager Taylor meende echter dat het financieren van terroristische organisaties nooit beschouwd kan worden als bedrijfskosten. ‘Bedrijven dienen te weten dat betalingen aan terroristen misdrijven zijn.’

Volgens de Colombiaanse aanklager Iguarán, die eveneens Chiquita onderzoekt, was er geen sprake van afpersing, maar van ‘betalingen aan een terroristische groep wier handelsmerk moord is’. Iguarán zegt bewijzen te hebben dat de bananengigant ook hielp bij het importeren voor de paramilitairen van drieduizend AK47-geweren (kalasjnikovs) en miljoenen stuks munitie. In de Colombiaanse bananenregio Urabá vonden in dezelfde periode van 1997 tot begin 2004 62 bloedbaden plaats, waarbij 432 mensen werden vermoord, velen van hen arbeiders op de bananenplantages van Chiquita.

De eerste contacten vonden plaats tussen de bedrijfsleiding en Carlos Castaño, een beruchte paramilitaire leider; enkele jaren later verdween hij spoorloos. Vorig jaar werd het zwaar verminkte en verbrande lijk van Castaño gevonden. Hij zou zijn vermoord in opdracht van zijn broer.

Chiquita, dat wereldwijd 25 duizend werknemers heeft en een hoofdkantoor in Cincinnati, is in het verleden beschuldigd van het uitbuiten van werknemers en het ernstig vervuilen van plantages in Midden- en Zuid-Amerika. In 1975 was het bedrijf het middelpunt van het ‘bananagate’-schandaal en gaf het toe dictator Oswaldo Arellano van Honduras te hebben omgekocht. Chiquita was de opvolger van de Amerikaanse onderneming United Fruit Company, die in de eerste helft van de 20ste eeuw in Midden-Amerika zoveel macht had dat de landen daar ‘bananenrepublieken’ gingen heten.

Chiquita verkocht in juni 2004 zijn Colombiaanse belang voor 50 miljoen dollar aan een lokaal bedrijf. Niettemin overweegt de Colombiaanse justitie de uitlevering te vragen van de toenmalige bedrijfstop. De VS en Colombia hebben een uitleveringsverdrag, maar nog nooit is een Amerikaan uitgeleverd aan Colombia.

De paramilitaire groepen werden twintig jaar geleden opgezet door de grootste narcoticahandelaar uit de geschiedenis, Pablo Escobar, om zich de guerrilla van het lijf te houden. Colombia is al weken in de ban van onthullingen over de innige banden tussen paramilitairen en politici. Acht congresleden uit de hoek van president Uribe zijn hiervoor gearresteerd. Woensdag stelde het Hooggerechtshof vijf andere parlementariërs in staat van beschuldiging.