Russin trekt bontjas nog niet uit

Het mag koud zijn in Rusland, dat is geen reden om 100 tot 250 eekhoorns te doden voor een bontjas, vinden activisten....

‘Mijn bontjas opgeven? Nooit!’ De 35-jarige Anna ergert zich aan de demonstranten die op het zonnige, besneeuwde en ijskoude Poesjkinplein voorbijgangers oproepen hun bontjas weg te doen. ‘Hoezo dierenrechten? We hebben hier niet eens mensenrechten.’

Zelf heeft Anna een lange bontjas aan, volgens haar de beste oplossing om de lange winter door te komen. ‘Bont is warmer, maar ook duurzamer, Met deze jas doe ik een heel leven. Bij nepbont of synthetische jassen moet je om de paar jaar weer een nieuwe kopen.’

De dierenactivisten, allen in wollen of synthetische jassen gehuld, geven toe dat er nog een lange weg te gaan is voordat ze de laatste Russische bontjas ter aarde kunnen bestellen op een dierenbegraafplaats. Een grote beweging is het nog niet, maar media-aandacht is verzekerd: er zijn drie keer zoveel journalisten als demonstranten afgekomen op de publieke inzameling van bontjassen.

Irina Novozjilovo vindt het onzin dat Rusland niet klaar is voor dierenrechten. ‘Zoals Tolstoj zei: het is onmogelijk om de perfecte morele staat te bereiken als je de eerste horde niet kunt nemen: de fatsoenlijke behandeling van dieren.’

De activisten wijzen erop dat de bontindustrie op een wrede manier omgaat met dieren – ‘in China worden ze levend gevild’ – en dat er veel dieren gedood moeten worden om een bontjas te fabriceren: 100 tot 250 eekhoorns, 170 chinchilla’s, 55 nertsen en 18 vossen.

Dat mag waar zijn, maar het is met min 15 graden toch wel fris op het grote Poesjkinplein. Hoelang zou de demonstratie duren? Een jonge voorbijgangster, Marina, gestoken in een prachtige kort gesneden zwarte bontjas, heeft wel sympathie voor de dierenactivisten. ‘Een actie tegen bont, interessant. Nepbont is niet mooi, maar ik ben wel voor dierenrechten natuurlijk.’

Maar haar jas gaat ze niet opgeven. Met een stralende glimlach legt ze uit waarom: ‘Het is mijn enige jas en anders krijg ik het ontzettend koud! Anders hadden ze hem mogen hebben, al moet ik zeggen: Echt bont is warmer.’ ‘Vaarwel, bontjas! Vaarwel bontjas!’, schreeuwt het handjevol demonstranten op de achtergrond tegen de verzamelde pers – maar Marina houdt de hare nog even aan.

De directeur van de Russische dierenrechtenbeweging Vita, Jelena Marujeva, gelooft dat de Russische vrouw ervan overtuigd kan worden het bont in de ban te doen. ‘Ook in koude landen moet je compassie hebben met dieren. Als je om je heen kijkt, zie je dat de helft van de bevolking al in synthetische jassen loopt of namaakbont. Omdat dat sportief staat of omdat ze geen geld hebben. Maar ze lijden niet.’

Marujeva, gehuld in een warm uitziende lange wit donzen jas, denkt dat bont voor de Russische vrouw vooral een prestigezaak is. ‘Mensen sparen voor een bontjas. Zelfs als ze geen auto hebben of meubilair, willen ze een bontjas om hun status in de maatschappij te tonen.’

Wie in ieder geval niet in het bont is gehuld, is de oudere vrouw die de openbare toiletten op het plein bewaakt. Zij moet het doen met een dikke trui en een dunne ‘bontjas’ die overduidelijk namaak is.

De kou is van haar gezicht af te lezen. Commentaar wil ze niet geven. Maar voor mensen die te arm zijn om zich een bontjas te veroorloven, moet het vreemd overkomen: een demonstratie van mensen die geld hadden voor een bontjas, maar er nu weer vanaf willen vanwege de eekhoorntjes.

Hoe zit het eigenlijk met de eskimo’s en andere noordse volken, die al eeuwenlang dieren vangen, het vlees opeten en de huid gebruiken om zich te wapenen tegen de winter? Moeten die nu ook collectief in synthetische jassen gehesen worden?

‘Nee,’ legt Marujeva lachend uit, ‘die mensen zijn een apart geval. Het gaat om de 99 procent van de bontdragers, die het kopen om er modieus uit te zien.’ Dus wie zelf 55 otters vangt en er een mooie mantel van maakt, zit goed – wie dezelfde jas in de winkel aanschaft niet.

Het Russische publiek reageert tamelijk onverstoorbaar op dit nieuwe geluid. Vooral oudere vrouwen peinzen er niet over afscheid te nemen van hun jas. Ze geloven heilig dat je alleen met bont de winter doorkomt. ‘Jonge mensen staan meer open voor nieuwe ideeën’, erkent een van de activisten.

Een deftig uitziende dame, Tatiana (55), heeft echter ook geen probleem met de demonstratie: ‘Iedereen moet zijn eigen keuzes maken. Ik ga bijvoorbeeld mijn bontjas niet opgeven.’ Er moet meer tijd verstrijken voordat de Russen dit concept accepteren, denkt ze. ‘Maar niet nu,’ zegt ze beslist.

Ook Svetlana vindt dat Rusland nog niet rijp is voor de dierenrechten. ‘Er zijn hier grotere problemen die om urgente oplossingen vragen. Als het om de moraal gaat, zeg ik: doe eerst wat aan de dakloze kinderen die hier rondlopen en die het koud hebben. Doe wat aan de armoede. Daarna kunnen we terugkomen op dit onderwerp.’

Na precies drie kwartier is de demonstratie al weer afgelopen. Is dat nu strakke planning of verraadt zich hier toch het gemis aan een dikke, lange, warme bontjas?