Buitenlandse politiek VS lijkt te veranderen

‘Er is geen sprake van verandering in beleid.’ Aldus besloot dinsdagmiddag de woordvoerder van minister van Buitenlandse Zaken Condoleezza Rice gekissebis met verslaggevers....

Washingtons wegen zijn grillig dezer dagen. Zondag was minister Rice nog op Fox te zien met de vertrouwde boodschap: alleen als Iran zijn nucleaire aspiraties opgeeft, is Amerika geïnteresseerd in contacten.

Ze had het eerder gezegd, en krachtiger. Half januari had de minister een dringende suggestie van de Irak Studiegroep verworpen. Die studiegroep was een club van Republikeinse en Democratische kopstukken die onder meer de aanbeveling deed een internationale conferentie te houden over Irak, als onderdeel van een nieuw diplomatiek offensief.

‘Zaken doen met Iran en Syrië is controversieel’, aldus het rapport van de groep. Maar, zo luidde de vermaning, in de diplomatie moet je ook met je vijanden kunnen praten. En daarom zouden Iran en Syrië actief betrokken moeten worden in ‘een diplomatieke dialoog, zonder voorwaarden vooraf.’

President Bush schoot het idee direct af. En zijn vertrouwelinge Rice bleef niet achter. Half januari karakteriseerde ze in de Senaat onderhandelingen met de gewraakte landen als volgt: ‘Dat is geen diplomatie, dat is afpersing.’

Dinsdagmiddag was ze opnieuw in de Senaat, om te melden dat Amerika aan tafel gaat zitten met Syrië en Iran. ‘Ik ben blij u te kunnen mededelen dat de Irakezen een nieuw diplomatiek offensief lanceren waaraan we onze volle steun gaan geven’, aldus de minister. Er rolden enkele senatoren van hun stoel.

De minister: ‘We hebben gesprekken gevoerd over het belang hiervan en wij hebben geluisterd en ik wil graag dat u dit weet.’

Het kan ongerijmder.

De vicepresident in de regering-Bush, Dick Cheney, maakte vorige week een reis door Azië. Zondag was hij in Sydney. ‘Diep bezorgd’ was Cheney over Iran, over de agressieve steun aan Hezbollah en over de uraniumverrijking. ‘Alle opties liggen op tafel’, dreigde de vicepresident opnieuw.

Hoe al die uiteenlopende geluiden te begrijpen?

Het kan zijn dat het de zichtbare tekenen zijn van een grimmig gevecht in de boezem van de regering, over Irak, maar ook breder, over het karakter van de de Amerikaanse buitenlandse politiek. Cheney’s positie als havik lijkt verzwakt. De Democraten heroverden de meerderheid in het Congres. Cheney’s vriend en bondgenoot Rumsfeld is hem ontvallen.

Andere trouwe metgezellen als VN-ambassadeur Bolton en stafchef Libby moesten terugtreden. Bovenal: steeds meer ziet het ernaar uit dat de oorlog langs militaire weg niet is te winnen.

Toen Rice begin 2005 minister werd, maakte ze duidelijk dat de buitenlandse politiek voortaan in het teken zou staan van overleg. Vorige maand drukte ze een diplomatiek akkoord met Noord-Korea door, naar verluidt zeer tegen de zin van Cheney. Wellicht voelt ze zich sterk genoeg om nu de deuren te openen naar Damascus en Teheran.