Hadj is al eeuwen tocht vol gevaren

Eeuwenlang is de hadj, de voor moslims verplichte pelgrimstocht naar de islamitische heilige plaatsen in Mekka en Medina, een reis vol gevaren geweest....

Donderdag bleek dat weer eens, toen honderden pelgrims werden doodgedrukt en onder de voet gelopen. Zij werden het slachtoffer van de godsdienstijver van hun geloofsgenoten tijdens het ritueel bij de Jamaratbrug, waar zij stenen gooien naar drie zuilen die de duivel symboliseren.

Natuurlijk rouwen de pelgrims en de Saudische autoriteiten om de doden. Maar ze wijzen er ook op dat er nu in Mekka meer dan 2,5 miljoen bedevaartgangers aanwezig zijn. Met een risico van één op twintigduizend lopen die aanzienlijk minder gevaar dan hun voorouders. Volgens de islam komen de slachtoffers overigens zonder uitzondering in het paradijs.

Afreizen naar Saudi-Arabië voor de hadj is tegenwoordig geen probleem meer. Georganiseerde bus- en vliegreizen genoeg om de verplichting uit te voeren die de profeet Mohammed hun veertien eeuwen geleden heeft opgelegd. De problemen beginnen vaak pas in de Hijazi-vallei, waar Mekka is gelegen.

Vandaar ook dat de Saudische autoriteiten de voorbije jaren miljoenen dollars hebben uitgegeven aan het verbeteren van de plaatselijke infrastructuur en aan veiligheid. De duizenden tenten die nabij Mina klaarstaan voor de gelovigen zijn vuurbestendig, sinds in 1997 350 pelgrims omkwamen bij een brand door een omgestoten gasstelletje.

Saudische veiligheidsagenten – dit jaar 80 duizend – proberen de chaotische mensenmassa in goede banen te leiden in de uren dat de diverse rituelen plaatsvinden. Ook cirkelen politiehelikopters over de heiligdommen om gevaarlijke opstoppingen bijtijds te signaleren.

Daarnaast hebben de Saudi’s strenge paspoortcontroles en visa-eisen ingesteld. Dit systeem, dat zwaar wordt bekritiseerd door vrome moslims, is bedoeld om voorrang te geven aan gelovigen die voor het eerst op bedevaart komen. Maar ook om de stroom pelgrims onder controle te houden.

Toch gaat het nog geregeld mis. In 2004 werden 244 pelgrims doodgedrukt. Drie jaar eerder werden 35 gelovigen vertrapt. En ook in 1998, 1997 en 1994 werden honderden bedevaartgangers onder de voet gelopen.

Maar de grootste tragedie tijdens de hadj dateert uit 1990, toen 1426 pelgrims werden doodgedrukt of stierven door de extreme hitte in een tunnel tussen de berg Arafat en Mekka.